سه‌ره‌تا / بابه‌تی نوێ / چه‌ند تێبینی له سه‌ر چه‌واشه‌كاریی لە كتێبی “ئه‌و بەری چۆم”دا

چه‌ند تێبینی له سه‌ر چه‌واشه‌كاریی لە كتێبی “ئه‌و بەری چۆم”دا

ره‌حمان ئه‌رغه‌وانی

چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك له‌مه‌و پێش به‌ بۆنه‌ی جه‌ژنی نه‌ورۆزه‌وه‌ مه‌راسمێك له‌ شاری كۆڵنی ئاڵمان گیرا به‌و بیانوه‌وه‌ كه‌ به‌شێكی زۆر له‌و‌ ره‌وت و لایه‌نانه‌ی به‌ ناوی كۆمه‌ڵه‌و چه‌په‌وه‌ كار ده‌كه‌ن، دیسانه‌وه‌ به‌ دیداری یه‌ك شاد ببنه‌وه‌و دڵگرانی له‌ نێوان هاوڕیانی چه‌ندین ساڵه‌دا بڕه‌وێته‌وه‌و ببێته‌ مایه‌ی لێك نزیكبوونه‌وه‌و لێك تێگه‌شتنی زیاتر. منیش هه‌ر به‌و مه‌به‌سته‌و بۆ دیدار تازه‌كردنه‌وه‌ له‌گه‌ڵ كه‌سانێك كه‌ مێژوویه‌كی هاوبه‌شمان له‌ شۆڕشدا هه‌بوو به‌شداریم كرد له‌و مه‌راسمه‌داو هه‌ر له‌وێش كتێبه‌كه‌ی كاك محمه‌دی بوداغیم كڕی و به‌په‌رۆشه‌وه‌ له‌گه‌ڵ خۆم هێنامه‌وه‌ تاوه‌كوو بیخوێنمه‌وه‌.

هه‌ر كه‌س په‌رژابێته‌ سه‌ر گێڕانه‌وه‌و نووسینی مێژووی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی كه‌ ئێمه‌ومانان وه‌ك كۆمه‌ڵه‌ ته‌مه‌نێكمان بۆی ته‌رخان كرد جێگه‌ی رێزی تایبه‌ته‌ له ‌لام و پێم كارێكی پیرۆزه‌، چونكوو ئه‌و رووداوانه‌ی كه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا ئێمه‌ به‌سه‌رماندا هات و ته‌جروبه‌مان كرد ئه‌ونده‌ ئاڵۆزو نامۆ و دانسقه‌ بوو كه‌ بایه‌ی ئه‌وه‌ هه‌یه‌ چه‌ندین كتێب و رۆمان و شانۆ و فیلمی له‌سه‌ر بكرێت.  كه‌وابوو له‌نه‌بوونی ناوه‌ندێكی لێكۆڵینه‌وه‌یی ده‌وڵه‌تی یان ته‌نانه‌ت سه‌ر به‌كۆمه‌ڵه‌ش به‌ هه‌موو لایه‌نه‌كانییه‌‌ بۆ تۆمار كردنی ئه‌و روداوانه‌، من گێڕانه‌وه‌ی مێژوو وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ “محه‌مه‌دی بداغی” كردویه‌تی به‌ كارێكی گونجاو ده‌زانم. به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ كه‌ كه‌وتمه‌ خوێندنه‌وه‌ی كتێبه‌كه‌ چه‌ندین خاڵی جێگه‌ی سه‌رنجم به‌رچاو كه‌وت.

سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌یكه‌ ده‌سڕاگه‌یشتن به‌ دۆكیومێنت و به‌ڵگه‌ی مێژوویی له‌سه‌ر كۆمه‌ڵه‌ ئاسان نییه‌ به‌ڵام كه‌ كه‌سێك بكه‌وێته‌ نووسینه‌وه‌ی مێژووییه‌كی دیاریكراو كه‌ بۆ نه‌سڵه‌كانی داهاتوو ده‌مێنێته‌وه‌ ئه‌بێ لانیكه‌م پشت ببه‌ستێت به‌ ئاماژه‌دان به‌ به‌ڵگه‌ی چاپكراو و فه‌رمی تاوه‌كوو له‌باری زانستییه‌وه‌ هه‌ڵگری ئه‌وه‌ ببێت چه‌ندین توێژه‌ر ئاماژه‌ی پێ بكه‌ن. ئه‌گه‌ر وا نه‌بێت ئه‌م جۆره‌ گێڕانه‌وانه‌ وه‌ك ئه‌مه‌ی محه‌مه‌دی بداغی نووسیویه‌تی ده‌بێته نووسینێكی به‌تاڵ له‌ ‌هه‌رچه‌شنه‌ به‌هایه‌كی زانستی و زیاتر ده‌چێته‌ خانه‌ی بیروڕای شه‌خسی تێكه‌ڵ به‌ بوغزو لاگیری جۆراوجۆر. به‌داخه‌وه‌ له‌م كتێبه‌شدا ره‌چاوی ئه‌م بابه‌ته‌ نه‌كراوه‌و هیچ جۆره‌ به‌ڵگه‌یه‌كی مێژوویی فه‌رمی یان ته‌نانه‌ت نافه‌رمیش كه‌ له‌ كۆتایی كتێبدا دایده‌نێنن، تێدا به‌دی ناكرێت.

هه‌ر به‌و هۆكاره‌ش له‌م كتێبه‌دا به‌هه‌ڵه‌ ناوی چه‌ندین كه‌س براوه‌ كه‌ گوایه‌ به‌شداری هه‌ندێك رووداو بوون. من له‌ ئاماژه‌ كردن به‌ هه‌موو ئه‌و هه‌ڵه‌و ناڕوونیانه‌ خۆم ده‌بوێرم، هه‌روه‌ها خۆم ده‌بوێرم له‌ چوونه‌ ناو باسێكی شیكاری و ته‌حلیلی ئه‌و كاته‌. چونكوو نامه‌وێ دیسان لاپه‌ڕه‌ی ئه‌و مێژووه‌ هه‌ڵبده‌مه‌وه‌ باسێكی بێ كۆتایی درووس بكه‌م، پێموایه‌ ئێسته‌ له‌هه‌موو كات زیاتر پێویستیمان به‌ یه‌كگرتوویه‌. به‌ڵام چون ناوی منیش له‌م كتێبه‌دا هاتووه،‌ ئه‌و مافه‌ بۆ خۆم به‌ڕه‌وا ده‌بینم كه‌ وڵامی ئه‌م چه‌واشه‌كارییه‌ بده‌مه‌وه‌.

محمه‌دی بوداغی له‌ لاپه‌ڕه‌ی ٢٢٦ی  نامیلكه‌كه‌یدا ده‌ڵێ: “كه‌سانێكی وه‌ك یه‌حیا ده‌وه‌نداری، ڕه‌حمانی ئه‌رغه‌وانی، حه‌سه‌ن ڕه‌حمانپه‌نا، سه‌لاح مازوجی و… هه‌ركامێكیان تا ئه‌و كاته‌ به‌رپرس و ئه‌ندامی كمیته‌ی ناوچه‌و كادری مام‌ناوه‌ند و هه‌میشه‌ پارێزراو وه‌پێشخراو بوون، تۆبه‌ی نامه‌ی دوورو درێژی چه‌ند لاپه‌ڕه‌یان نووسی له‌ كۆبونه‌وه‌داو به‌ حوزوری كادرو پێشمه‌رگه‌ خوێندیانه‌وه‌ و په‌شیمان بوونه‌وه‌یان له‌ هه‌ڵوێستی رابردووی خۆیان راگه‌یاند. په‌شیماننامه‌یه‌ك كه‌ به‌ خه‌یاڵی خۆیان پشت له‌ راست و روو له‌ چه‌پ بوو، به‌ڵام له‌راستیدا، پشت له‌ كۆمه‌ڵه‌و له‌ رابردووی خۆیان بوو.”

به‌ڵام بۆ ئاگاداری و راستكردنه‌وه‌ی ئه‌و هه‌ڵه‌و چه‌واشه‌كارییه‌ی كاك محه‌مه‌د، پێویسته‌ بڵێم كه‌ ئه‌و تاریخ و رێكه‌وه‌ته‌ كه‌ ئه‌و باسی ده‌كات من له‌ كوردستان نه‌بووم. من كه‌متر له‌ مانگێك دوای گرتنی پلۆنۆمی ١٦ كه‌ كمونیست كارگری كه‌وتنه‌ ته‌سفیه‌ی دژبه‌ره‌كانیان، له‌ كوردستان نه‌مام و به‌ره‌و ئۆروپا هاتم و له‌ ئاڵمان گیرسامه‌وه‌.

پێویسته‌ بڵێم من له‌ ماوه‌ی ته‌مه‌نی سیاسیمدا قه‌ت پشتگیریم له‌ كمونیست كارگری نه‌كردوه‌ و بڕوام پێی نه‌بووه‌ تاوه‌كوو په‌شیماننامه‌شی  بۆ بنوسم.

ته‌نانه‌ت پێش پلێنۆمی ١٦ كه‌ له‌ كوردستان بووم كه‌ هاوكاتیش ده‌بوو له‌گه‌ڵ ئاگربه‌ستی شه‌ری نێوان ئێران و عێراق من و هه‌شت كه‌سی تر له‌ كادره‌كانی كۆمه‌ڵه‌ كه‌ كاك محمه‌دی مۆهته‌دی و كاك فه‌قێ ره‌حمانیشی تێدا بوو نامیلكه‌یه‌كمان نووسی له‌سه‌ر پێویستی درێژه‌دان به‌ خه‌باتی چه‌كداری له‌ كوردستان كه‌ ئیتفاقه‌ن به‌ پێچه‌وانه‌ی هه‌ڵوێستی ئه‌و كه‌سانه‌ بوو كه‌ دواتر كمونیست كارگریان راگه‌یاند. هه‌ر به‌ بیانوی نووسینی ئه‌و نامیلكه‌یه‌ش بوو دواتر كه‌ كمونیست كارگه‌ری جڵه‌وی كۆمه‌ڵه‌ی گرته‌ ده‌س، من له‌ رێكه‌وتی فێڤریه‌ی ١٩٩١ له‌ كۆمه‌ڵه‌ به‌ ئیمزای(ف.ب) ده‌ركرام.

هه‌روه‌ها له‌ ئۆردوگای ناوه‌ندی كۆمه‌ڵه‌ پێش پلۆنۆمی ١٦ له‌ كۆبونه‌وه‌یه‌كی گشتی به‌ناوبانگ كه‌ كاك عه‌بدۆڵا مۆهته‌دی پێشكه‌شكاری بوو له‌ قسه‌كانیدا پشتگیری له‌ خه‌تی كمونیست كارگری ده‌كرد، من له‌گه‌ڵ كاك فاتێح شێخ الاسلامی و كاك فاڕۆق نه‌خشی، ‌به‌ نوێنه‌رایه‌تی به‌شداربووان، پشتگیری خه‌تی كومیته‌ی ره‌هبه‌ریمان كرد كه‌ دژ به‌ خه‌تی سیاسی كمونیست كارگری و قسه‌كانی  كاك عه‌بدۆڵا مۆهته‌دی بوون.

له‌ كۆتایشدا شیاوی ئاماژه‌ پێكردنه ‌كه‌ من سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی نووسین و گێڕانه‌وه‌ی مێژووی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی به‌ ئه‌ركێكی گرنگ و پڕبایه‌خ ده‌زانم، به‌ڵام لاموایه‌ ده‌بێ له‌ گێڕانه‌وه‌ی مێژوودا هه‌وڵ بده‌ین رووداوه‌كان وه‌ك خۆی بگێڕینه‌وه‌و  تۆماری بكه‌ین، نه‌وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ راستییه‌كان و واقێعه‌كان بكه‌ینه‌ قوربانی بوغزو كینه‌ی شه‌خسی یان چه‌واشه‌ كردن و له‌باربردنی ره‌وتی روداوه‌كان كه‌ ده‌بێته‌ هۆی روشاندنی كه‌رامه‌ت و كه‌سایه‌تی هه‌ندێ كه‌س یان لایه‌نی تایبه‌ت. هیوادارم محمه‌دی بوداغی ئه‌گه‌ر جارێكی تر ده‌ستیدایه‌ نووسینی مێژوو هه‌وڵبدات رووداوه‌كان وه‌ك خۆی بگێڕێته‌وه‌ نه‌وه‌ك به‌و جۆره‌ی كه‌ خۆی حه‌ز بكات روویاندابا.

 

ده‌رباره‌ هەوال -

Profile photo of هەوال -

ئه‌مه‌ش ببینه‌

سۆری برا ئەرمەنیەكان، بابەتێک لەسەر شەراکەتی کورد لە کوشتاری ئەرمەنەکاندا

عەلی مەحمود محەمەد كە دەچیتە مۆنمێنتی جینۆساید لە شاری یەریڤان, پڕە لە وێنەی سەرۆك عەشیرەتە …

لە دەرەوەی یەکیەتیی نەتەوەییدا کورد و کوردستان دەفەوتێن

بۆ ڕای گشتیی کوردستانیی بۆ هەر کوردێکی دڵسۆز لە هەر کوێیەک هەیە بەڕێزان، ژنان و …

وەڵامێک بنووسە

بازدە بۆ تووڵامراز