سه‌ره‌تا / بابه‌تی نوێ / سەرهەڵدانی گەلانی ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستان!

سەرهەڵدانی گەلانی ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستان!

لە نێزیک بە تەواوی شارەکانی ئێران و لە دەڤەر جیاوازەکان و لە لایەن نەتەوە جیاوازەکانەوە ناڕەزایەتیەکی بەرفروان و بەردەوام لە ئارادایە.

گەرچی سەرەتا بیانوی سەرهەڵدانەکان کێشەی گرانی و قورسایی بژیوی ژیان بوو، بەڵام لە راستیدا هۆکاری سەرەکی نەبونی ئازادی و دیموکراسی و شەفایەت و دادپەروەری کۆمەڵایەتیە و سەرئەنجانی دەسەڵاتێکی گەندەڵی دیکتاور و سەرەڕوی داپڵۆسێنەرە.

لە ماوەی ٣٨ ساڵ دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێراندا چەندین جار ناڕەزایەتی سەریان هەڵداوە، بەڵام ناوچەی ناڕەزایەتیەکان بەرتەسک و مەودای ناڕەزایەتیەکان کورت بووە.

ئەمجارەیان سەرهەڵدانی گەلان تا دێ فراوانتر و مەودادرێژتر دەبێ و لە ئەگەری ئەم رەوتە بەردەوامە و لە ئەنجامی بەکار هێنانی هێزی زیاتری دەسەڵات بۆ ڕوبەڕوبونەوەی خەڵکی ناڕازی، هیچ دوور نیە کە شاهیدی دەیان کارەساتی مروڤایەتی بینیەوە. ئەوەش وادەکات کە هێزە جیهانیەکان بێنە مەیدان و دەسەڵات نەتوانی وەک پێویست خۆی بپارێزی و شار و ناوچە جیاوازەکان بکەونە دەست هێزی گەل.

هەتا ئیستا ئامریکا لەوبارەوە خاوەن هەڵویستی جیدی بووە و یەکیەتی ئەوروپاش لە بەیاننامەیەکدا پشتیگری لە داوای خەڵکی ناڕازی کردوە، بەڵام ئەمە بەس نیە و پێویستە کۆمەڵگای ناونەتەوەیی جیدیتر ڕوبەڕوی دەسەڵاتدارانی کۆماری ئیسلامی ئێران ببنەوە و یەکەم هەنگاویان داخستنی هەموو پێوەندیەکی ئابوری و دیپلۆماسی بێت و لە هەنگاوی دووهەم دا بەشداریکردنی ‌هێزێکی سەربازی نەتەوە یەکگرتوەکان بۆ پاراستنی خەڵک.

هێندێ دەنگ و دروشم دێنە گوێ کە نابێ ئامریکا، لە کاروباری ناوخۆی ئیران دەستوەردا، یان ئێمە رێگە بە بێگانە نادەین دەستوەردان بکات لە مەسەلەی ناوخویی ئێرانا. ئەم قسە و دروشمانە تەنیا بۆ چەواشەکارین و بە بێ دەستوەردانی ئامریکا و هاوپەیمانەکانی، کۆماری ئیسلامی ئێران بە ئاسانی دەسەڵات بەرنادات هیچ، بەڵکو گومی خۆێنیش وەڕی دەخات. دیارە ئەوە بەو مانا نی‌یە کە بڵێم ئامریکا حکوومەتی ئێران بڕووخێنێ، بەڵام گەر گەل بێتە مەیدان و خەباتی بۆ رووخانی کۆماری ئیسلامیی چڕتر بکات، بێگومان پێویستیی بە پشتیوانی کۆمەڵگەی نێونەتەوەییە، یەک لەوانە ئامریکا.

بۆ ئەوەی تەجروبەی شوڕشی گەلانی ئێران لە ١٩٧٩ دا دووبارە نەبێتەوە و دەسەڵات نەکەوێتە دەست لایەنێکی فرسەت تەڵەب(هەلپەرەست) ئەوا گرینگە رێبەریەکی جیدی و هاوبەش بە لەبەر چاوگرتنی مافی هەموو گەلان و بە بێ زەقکردنەوەی مەزهەب و ئیتنیک  لە هەموو چین و توێژ و دەڤەرە جیاوازەکان پێک بێت و دوای ڕوخانی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێران، دامەزراوەکان بنیات بنرێنەوە و سیستمێکی دیموکراتیکی لائیک ببێتە بنەمای دەسەڵات کردن و ئەوجا هەڵبژاردنێکی ئازاد و دیموکراتیک بێتە ئاراوە.

لە ئیستا دا سەرهەڵدانی گەلانی ئێران بێ رێبەری و بەتایبەت بێ رێکخستنە. هەر ئەوەشە چەندین لایەن و لەوانە کوڕی شای ئێران و شاپەرەستەکان لە لایەک و مریەم رەجەوی و موجاهیدنی خەڵکی ئیران لە لایەکیترەوە هەوڵدەدەن ئەو بۆشایە بە قازانجی خۆیان بقۆزنەوە.

زور گرینگە گەلانی ئێران لە دەرەوەی وەڵات و هەموو حیزب و لایەنە دەژبەرەکانی  دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێران ناوەندێکی هاوبەش پێک بێنن، خەڵک هانبدەن کە هێرش بکەنە سەر سەفارەتەکانی ئێران، داوا لە وەڵاتان بکەن بۆ پاراستنی خەڵک لە پەلاماری هێزە سەرکوتگەرەکانی رێژیم و خوازیاری ڕوخانی رێژیم بن و ئەمەش ئەتوانی هێز و گوڕ بە ناوخۆ بدات و ئەنجامێکی باش بێتەئاراوە.

بە بڕوای من ئەم سەرهەڵدانە دەبێتە سەرەتای شەڕیکی دور ودرێژی چەندین ساڵە لە ناوچەکەدا و رەوشی ئێران لە هی عیراق و سوریە خراپتری لێدێت.

دوای ڕوخانی کۆماری ئیسلامی ئێران یان لە ئەگەری بەردەوامی ناڕەزایەتیەکانی خەڵک دا بەشێک لە ناوچە و شارەکان دەکەوێتە دەست خەڵک و ئەوەش وادەکات کە شەڕێکی خۆێناوی بێتە ئاراوە.

کورد، بەلوچ، فارس، ئازەری، عەرەب و کەمە نەتەوەکانی دیکە لە هەوڵی پاراستنی ناوچەکانی خۆیانا ئەبن و چەندین هێزی توندڕەویش سەرهەڵئەدەن و پاشماوەی سپای پاسداران و ئەو هێزانەی لە دەرەوەی وەڵات لە شەڕ دان دەگەڕینەوە و ئەوجا چەندین ناوچەی جیاوازی پڕ لە کێشە دێتە ئاراوە و لەوانەیە 5 بۆ 15 ساڵی بوێی تاوەکونی سەرەتای ئارامی بگەڕیتەوە ناوچەکە.

کاتێک باسی سەرهەڵدانی گەلانی ئێران دەکەین مەسەلەی ڕوژهەڵاتی کوردستانیش گرێدراوی ئەو ڕەوشەیە و گرینگە گەلی کورد بە شێوەی دیکە تەڤبگەڕێن و تەجروبەی شوڕشی روژئاوای کوردستان بە بنەما بگرن و هەوڵی خۆڕێکخستن بدەن و ناوچەکانی خۆیان لە ئاژاوەی گروپە توندئاژوکان بپارێزن و رۆژهەڵاتی کوردستان ببێتەوە ناوچەی ئارام و ئارامی بۆ لێقەوماوانی شەڕی ناوچەکانی دیکە.

زور گرینگە هەر لە ئیستەوە ئەم چەند خاڵە بۆ رۆژهەڵاتی کوردستان وەک بنەما ببینین و هەوڵی بۆ بدەین کە ئەتوانی کورد بکاتە هێزی سەردەسەت و ناوچە کوردیەکان بە بێ کێشە بکەونە بندەستی کورد بۆخۆی.

یەکەم: هەموو حیزبەکان کۆبونەوەیەکی هاوبەش پێک بێنن و واز لەم کەلەڕەقی و بێ هیوایی و بێ پلانیەیان بێنن و لەو کۆبونەوەیەدا بڕیاری پشتگیری و هەوڵدان بۆ ئازادکردنی شارەکان بدەن و ئەوجا داوا لە وەڵاتان بکەن کە ئامادەن بۆ ئێرانێکی دیموکراتیک هاوکاری گەلانی دیکەی ئێران بکەن و حەساسیەتی ناوچەیی و ئیتنێکی دروست نەکەن و بە ئەقڵ و مەنتق و وردبینی و پشوو درێژی بنیاتی هێزیكی تۆکمەی کوردی شوڕشگێڕی بە پرنسیپ بدەن.

دووهەم: دەبێ حێزبەکان هەموو هاوڕا بن کە هیچ حیزبێک هێزی چەکداری خۆی نەبێ و هێزی پاراستنی رۆژهەڵاتی کوردستان ئەرکی پاراستنی گەل و وەڵاتی لە ئەستۆ بێت و بێگومان ئەو هێزە هەموو حیزبەکان، هەموو ناوچەکان و هەموو دەسکەوتە نەتەوەیەکان وەک یەک دەپارێزێ و ئەو هێزە نابێ بێتە ناو شارەکان و ناو گوندەکان و دەبێ ئەرکی تەنیا پاراستنی ناوچەکان بێت.

سێهەم: گرینگە حیزبەکان کاری ڕیکخستنی خۆیان بکەن و دوور بن لە ئەقڵی خۆسەپێنێ و هیچ حیزبێک مافی ئەوەی نیە بڕیار لەسەر دام و دەزگا نەتەوەیەکان بدات و تەنیا کاری ریکخستنی و حیزبی خۆیان بکەن و هیچ حیزبێک هێزی چەکداری تایبەت بە خۆ نەبێ و پاراستنی بنکە و بارەگاکان لە دەست هێزی هێمنیپاریزی نەتەوەییدا بێت.

چوارەم: هەموو دام و دەزگاکانی خزمەتگوزاری چالاک بکرێنەوە و خەڵک بە هەڵبژاردن بەرپرسی گەڕەک و ناوچە و شارەکان دیاری بکەن و کۆمیتەی دژە گەندەڵی بە دەست کراوەیی چاوەدێری ڕەوشی ژیان و بەڕیوەبەری بکات.

پێنجەم: سیستەمی داد و داپەروەری سەربەخۆ بنایت بنرێ و هیچ حیزب و لایەنێک دەسەڵاتی بەسەرەوە نەبی و ئەرکی داد و دادپەورەری پاراستنی مافی تاک و دیموکراتیکی خەڵک بێت و کار و باری دیکەی دادپەروەری بەڕیوەبەرێ.

شەشەم: خەڵکی شیاو لە جێگای شیاوا ببێتە بەرپرسیار و رێگە لە توڵەکردنەوە و وقوڵکردنەوەی ڕق و توندوتیژی لە کۆمەڵگا دا بگیردرێ و دادگاکان دەستیان کراوە بێت و هەر کەسە و بە ئەندازەی تاوانەکەی حوکم بدرێ و رێگە لەبەردەم کوشت و کوشتار و پاشاگەردانی بگیردرێ.

لەوانەش گرینگتر ئەوەیە هیچ حیزبێک بە سەری خۆی مافدار نیە لەگەڵ لایەنەکانی دیکەدا بکەوێتە گفت و گۆ و خۆی بکاتە نۆێنەری خەڵک. کاتێک کورد ناوچەکانی خۆیان ئازاد کرد و بنیاتی هەموو دام و دەزگاکانیان دانا و هێزی پاراستنی خۆیان تۆکمە کرد و ئاسایش و ئەمنیەتی ناوخۆیان پاراست و خەڵکیان بە رێکخستن کرد، ئەوا ئەکرێ لەگەڵ گەلانی دیکەی ئێرانا بکەونە گفت و گۆ بۆ شێوەی هاوکاری و لە ئەگەری پێویستا دامەزراندنی کونفدراڵیەکی دیمکراتیک بۆ گەلانی ئێران.

لە هەر حاڵدا گەلانی ئێران بڕیاریان ئەوەیە کۆتای بە دەسەڵاتی دیکتاتوری و نادادپەروەری کۆماری ئیسلامی ئێران بهێنن و چاوەڕوان دەکرێ وەرچەرخانی جیدی و کوت و پڕ بێتە ئاراوە و حیزبەکان دەبێ واز لە خەونی خۆشی گەڕانەوەی سەر دەسەڵاتی بەستراوەیی بێنن.

ئەگەر حیزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان هەروا سست بجوڵینەوە ئەوا بێگومان گەل ئاڵترناتیڤی خۆی دروست ئەکات و ئەوجا ئیتر ڕەوشەکە رێک پێچەوانەی چاوەڕوانیەکان دەبێت.

ده‌رباره‌ هیوا گوڵموحه‌مه‌دی

Profile photo of هیوا گوڵموحه‌مه‌دی

ئه‌مه‌ش ببینه‌

سەدەی بیستەم، سەدەی رووداوە دەگمەنەکان

هاشم كه‌ریمی مرۆڤ لە سەدەی بیستەمدا هەم گەورەترین دەسکەوتی لەبواری پێشکەوتندا مسۆگەرکرد، و هەم بە …

پێویستی بە “فێمینیزمێکی هاندەر” لە نێو ژنانی کورددا

رۆیا تلوعی کۆمەڵگای کوردی بە تایبەت لە رۆژهەڵاتی کوردستان، کۆمەڵگایەکی سەرکوت کراوە، بەڵام کێشەکە هەر …

وەڵامێک بنووسە

بازدە بۆ تووڵامراز