سه‌ره‌تا / بابه‌تی نوێ / رای کوردێکی چەپ لەسەر رێفراندۆمی باشووری کوردستان

رای کوردێکی چەپ لەسەر رێفراندۆمی باشووری کوردستان

بریارە لە ۲۵ی مانگی سێپتامبر، رێفراندومێک لە باشووری کوردستان بۆ پرسی نەتەوەی کورد لەو بەشەی کوردستان بەرێوەبچی. ئەو رێفراندۆمە دوو پرسیار ئاراستەی دەنگدەر دەکات:”سەربەخۆیی کوردستان، ئەرێ؟ نە؟”. هەر لەم پێوەندییەدا تا ئێستا بەڕێوەبەرانی حکوومەتی هەرێم و لەوانە مەسعوود بارزانی ئەوەیان پشت ڕاست کردوەتەوە کە لەو رێفراندوم دەنگی خەڵک گەر بۆ سەربەخۆیی بێت، بەمانای جیابوونەوەی دەسبەجێی کوردستان لە عێراق نابێت. بە واتایەکی دیکە ئەنجامی رێفراندوم زەحمەتە بچیتە بواری کردەوە. بەڵام سەرەڕای ئەوەش نەیارانی پرسی کورد و بەتایبەت ئەو دەوڵەتانەی کوردستانیان بەسەردا دابەشکراوە، ترسیان لێنیشتوە و بەشێوەیەکی سازماندراو و هیستریک کەوتوونەتە پڕوپاگەندە و پیلان تا بەڵکوو بتوانن پێش بەو رێفراندومە بگرن.

ئاشکرایە کە مەبەستی ئەو حکوومەتان پێش هەموو چتێک، ترسە لە مەترەح بووبی پرسی کورد لەئاستی جیهانی دا. ئەگینا وەک باسکرا، رێبەرانی باشووڕ ئەوەیان دەسنیشان کردوە کە دەنگدان بە سەربەخۆیی بەمانای جیابوونەوە نابێت. هەرچەند لە ڕاستیدا ئەوە هەلومەرجە کە حەقێقەتی ئەمر(جیا بوونەوە یا مانەوە) دەسەپێنێ.

ترس و پیلانی حکوومەتەکانی داگیرکەری کوردستان بۆ هەموومان ئاشکرایە و من بە پێویستی نازانم لەوبارەوە زیاتر بدوێم، بۆیە دەچمە سەر پرسی رێفراندوم و هەڵوێستی خۆم لەوبارەوە.

لەوکاتەوە پرسی رێفراندومی باشووری کوردستان هاتوەتە ئاراوە، لەلایەن زۆر دۆست و تەنانەت ڕاگەیەنەرەوە پرسیارم لێکراوە و داوایان لێکردوم رای خۆم دەربڕم. گەرچی بەکورتی وەلامی هاوڕیانم داوەتەوە و لە هەرچەشنە لێدوانێک بۆ میدیاکان خۆم پاراستوە، بەڵام بەو پێ‌یە کە باوەڕم بە شەفافیەت و راستبێژییە، و هەروەها بۆ ئەوەی خەڵکی دیکە و کەسانی دیکە نەبنە دەمڕاستم، لێرەدا و تەنیا ئەمجارە، را و بۆچوونی خۆم لەمەڕ ئەو پرسە دەردەبڕم.

من هەمیشە خۆم وەک “کوردێکی یەکسانیخواز” پێناسە کردوە و هیچکات ئەرکی خۆم لەو دووبوارەدا نە تێکەڵ کردوە و نە لەبیر کردوە. بۆیەش هەر بە پێی ئەو دوو تایبەتمەنیەم دەروانمە پرسی رێفراندومی باشوور.

لە سونگەی کورد بوونمەوە گەر چاو لە پرسی باشوور بکەم، لەبەر ئەوەی باوەڕی قووڵم بە “مافی دیاریکردنی چارەنووس”ـە بۆ هەر نەتەوە و تەنانەت تاقە کەسێک، ناتوانم هیچ لارییەک، یا دژایەتییەکم لەگەڵ پرسی رێفراندوم(وەک هەنگاوی عەمەلی بۆ شکڵ دان بە پرسی “دیاریکردنی چارەنووسی نەتەوەیەک” ) هەبێت.  واتا بەتەواوی مەوافقی رێفراندومم و ئاواتیشم ئەوەیە کە رێفراندۆم بەبێ هیچ گرفتێک و بەبێ هیچ زەختێک لەسەر دەنگدەر بەرێوەبچی.

بەڵام بۆچی تا ئێستە لەوبارەوە بێدەنگ بوم.

ڕاستی ئەوەیە کە لە کوردستان بەگشتی و لە باشووریش هەروەتر، سیاسەت تووشی چەشنێک تێکەڵیی و دواکەوتوویی هاتوە. بەوچەشنە کە بەداخەوە لە کاتێکدا کورد لە هەلومەرجی ئێستادا پێویستی بەیەکخستنی ناوماڵی خۆی و یەک گوتارییە لەئاست پرسی نەتەوەیی ، دووجەمسەریی و چەند جەمسەریی و “هەرکەبۆخۆی” دونیای سیاسەتی کوردی و لەوانە باشووری تەنیوەتەوە. لەو سوێنگەوە دەبینین کە هەر لەسەر پرسی رێفراندۆم کۆمەڵگەی کوردی شەق بوە حیزبی سیاسی و ناوەند و کەسەکان بەسەر جەمسەری جیاواز و بۆچوون و رای جیاوازدا دابەش بون. تا ئەو رادەیە کە تەنانەت گەر کەسانێکی رەخنەگری دڵسۆزیش ، وەک ئەرکی ئەخلاقی  و پێبەند بوون بە باوەڕەکانی خۆیان(کە هیچکات پرسی نەتەوەیی تێدا پێشێل نەکراوە) هەڵوێستیان گرتبێ، خراونەتە خانەی “خاین” و “جاش” و هەزار وشەی نەشیاوی دیکە.

هاوکات دیتوومە کە ژمارێکی زۆر ناوەند و خەڵکی دڵسۆزی کورد ، کە کوردایەتی رووت و رەبەن دەکەن و لەو سوێنگەوە پشتیوانی لە رێفراندوم دەکەن، بە نۆکەری بارزانی و ناسیوناڵیستی کوێر و  نانخۆر و… تاوانبار کراون.

ئەمانە هەمووی وای لە من کرد کە سەد ئەوەندەی دیکە بێزم لە سیاسەتی کوردی بێتەوە. هەر بۆیەش نەمدەویست بە را دەربرین شەریکی ئەو تێکەولێکە و بشێویە بم کە پێم غەدرە لە کورد و پرسە رەواکەی.

وەک باسم کرد، شانبەشانی هەستی نەتەوەیی من کەسێکی یەکسانیخوازم کە سەرەرای هەوڵدان بۆ مافی دیاریکردنی چارەنووسی نەتەوەی کورد، ناتوانم یەکسانیی ئینسانەکان، عەداڵەخوازیی و  بەتایبەت بەرابەریی ژن و پیاو لەبیر بکەم. بۆیە گەر لەم سوێنگەوە چاو لە دەسەڵاتی باشوور دەکەم، بەداخەوە کارنامەیەکی مەنفی و نەشیاوی هەیە.

وەک هەموومان دەزانین هەر ئێستە دەسەڵاتی باشوور، دەسەڵاتێکی عەشایەریی، گەندەڵ و مافیاییە. ئەم دەسەڵاتە لە نێوان دوو بنەماڵە(بارزانی- تاڵەبانی) و ژمارێک نانخۆر و ماستاوچییان دا دابەش بوە و سەروەت و سامانی خەڵکیان لە ژێر چنگی خۆیان گرتوە. بەشێوەیەک لە ماوەی زیاتر لە دوو دەیە دەسەڵاتدارییاندا، ناتەبایی چینایەتی لە باشوور زۆر زەق و قووڵ بووەتەوە، لەوەش خراپتر، لە باتی بەو داهاتەی کە لە باشوور دەست دەکەوێ، ژێربینای ئابوورییەکی تەندروست و ژێرخانێکی قایمی حکوومەتداریی دوور لە بەرتیل و دزیی دامەرزێنن، ئەوەیان دامەرزاندوە کە تەنانەت خۆشیان دەنگی ئیعترازیان بەرز بوەتەوە.

ئایا دەسەڵاتێکی ئەوتۆ، بە چ مەبەستێک راپرسی دەخاتە رێگە؟ ئایا بۆ رزگارکردنی خەڵکە لە ستەمی نەتەوایەتی و تەحقیر؟ ئایا بۆ دەستەبەر کردنی کۆمەلگەیەکی بەختیار و بەرابەرە؟ ئایا ئەو دەسەڵاتە بە رێفراندوم دەیەوێ ئازادیی تاک مسۆگەر بکات و مەودا بۆ جیابیران، نارازیان و رووناکبیران ئاواڵە بکات تا ئازادانە “فەرهەنگ سازی” بکەن و کۆمەلگە لەگەل نورمەکانی ئەمڕۆ(سێکۆلاریزم، پێکەوە بە ئاشتی ژیان و هێمنی) ئاشنا  و پەروەردە بکەن؟

دیار من لەو باوەڕەدام کە دەسەڵاتی باشوور هیچ مشورێک بۆ ئەو پرسانە ناخوات و دلنیام گەر کوردستانێکی سەربەخۆش دەستەبەر بێت و گەر ئەمانە حاکمی بن، وەزعی لە ئێستە باشتر نابێت. من لەوبارەوە هیچ تەوەهومێکم نییە و خەڵکیش دەبێ بزانن تا ئەمانە دەسەڵاتیان هەبێ، ژیانێکی ئاسوودە بەخۆانەوە نابینن. بۆیە لەمەیدان دا بوون و هەوڵدان بۆ دەوڵەتی موئسسات، پێ‌بەند بوون بە یاسا و دەستبەرکردنی ئازادییەکان ، ئەرکی رووناکبیر و کۆمەڵانی خەڵکە پاش رێفراندوم.

سەرەڕای هەموو ئەمانە دیسانیش من مەوافقی راپرسی(رێفراندۆم)ی باشووری کوردستانم و ئەگەر مافی دەنگدانم بوایە دەنگی “بەڵێ”م دەدا، بەڵام هاوکات رەخنەگرێکی چالاکی دەسەڵاتەکەی دەمێنمەوە و لە رابردوو توند تر و بەرینتر بە دژی ناعەداڵەتی و گەندەڵی و دزیی و نیپۆتیزم(خزم و خزمێنێ) هەڵوێست دەگرم و دەنووسم.

ده‌رباره‌ خه‌لیل غه‌زه‌لی

Profile photo of خه‌لیل غه‌زه‌لی

ئه‌مه‌ش ببینه‌

بەبۆنەی ٢٥ی نوامبر رۆژی جیهانیی دژایەتیی زەبروزەنگ دژی ژن

نا بۆ توند و تیژیی دژ بە ژن رۆژی ٢٥ی نوامبر بە (نوێنەرایەتیی کۆمەڵگەی جیهانی) …

تراجیدیای کوردان بەشی دووەم

فەسڵێک لە کتێبی بیرەوەرییەکانی ھێنری کیسینجر وەزیری پێشووی کاروباری دەرەوەی ئەمریکا وەرگێڕان لە ئینگلیزییەوە:  ئەنوەر …

وەڵامێک بنووسە

بازدە بۆ تووڵامراز