سه‌ره‌تا / ئه‌زموونی خه‌بات / خەباتی چەکداری لە نێوان “وەهم” و “واقعییەت”دا

خەباتی چەکداری لە نێوان “وەهم” و “واقعییەت”دا

هیوا سەلیمی

1- لە هەناوی داخراوبوونی کۆمەڵگا بۆ هۆکارەکانی لەدایکبوونی خەباتی چەکداری بگەڕێ، لە بارودۆخێک کە زەمینە و بنەماکانی هەڵگرتنی چەک لە دەرەوەی ئیرادەگەرایی، تاک بەرهەم دێنێ و پەنابردن بۆ چەک و رێکخستنی خەباتی چەکداری وەک دەرکەوتە و وەک بەرهەمی خەباتی سیاسی وێنا دەکا. کاتێک سەرجەم بونیاد و بنەما سروشتی و یاساییەکانی خاوەنداریکردنی تاک و کۆمەڵگا لە ماف و ئازادی تەعتیل دەکرێ و هەوڵ بۆ پەراوێزخستنی “ئەوانیتر” دەدرێ،  بەریەککەوتن و پێکدادان بەرهەم دێت ، واتای “زیندانی سیاسی” و “گرووپی ژێرزەمینی” لەدایک دەبن و دواجاریش خەباتی چەکداریی  بەرهەم دێ، ” ئەوانیتر” ێک کە لە پرۆسەی بونیادنانی تۆتالیتاریزم و سەرەڕۆیی حاکم باڵا ئەکا و دواجار  پۆلێنکردنی کۆمەڵگا بەسەر “خودی” و “غەیرەخودی”ی لێدەکەوێتەوە. خەباتی چەکداری دەرکەوتە و بەرهەمی ئەم دۆخە تایبەتەیە و شێوازی رەفتار و کارکردەکانی دەسەڵات و سیستەمی سیاسی جۆری کاردانەوە و رەفتارەکانی “ئەوانیتر”ی ئاماژەپێکراو، دەستنیشان ئەکا.

پەنابردن بۆ چەک لە ئاراستەی “بەرەنگاری”، لە ئاراستەی “مافی پاراستنی رەوا”، لە ئاراستەی “گۆڕینی هاوکێشەکان” و هەروەها بەکارهێنانی چەک بەمەبەستی “هەڵپێچان و تێکشکانی سیستەمی سیاسی هەیی و بونیادنانی سیستەمێکی نوێ”( وەک ئەوەی لە کوبا و چین و زۆر وڵاتایتری جیهان ئەنجام درا)، بەدیل و رێگەچارەیەکی هەمیشە ئامادەی بزووتنەوە سیاسییەکان لە وڵاتانی داخراو و دیکتاتۆرلێدراوە، رێگەچارەیەک کە لە بزربوون و ونبوونی گۆڕەپان و رۆچنەی “خەباتی یاسایی” بوونی خۆی رادەگەینێ و تەنانەت رەوایی و مەشروعییەتی  پرۆتۆکۆل و یاسا  کۆنسێرڤاتە نیۆدەوڵەتیەکانیش لە ئاراستەی دیاریکردنی چارەنووسی گەلان بەدوای خوێدا دێنێ! لەم سۆنگەوە فۆرمە جیاجیاکانی خەبات لەلایەن  حکومەتە دیکتاتۆر و داپڵۆسێنەرەکان بەسەر بزووتنەوە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکاندا دەسەپێ، هەربۆیە خەباتی چەکداری درێژکراوەی خەباتی سیاسییە و لەو کاتانەی کە دەمەکان دادەخرێن و بەر بە دەنگەکان دەگیردرێ، چەکاکان قسە ئەکەن و دەنگی فیشەک و تەقە دەبیسترێ. ئەگەر زەمیینەکانی هاتنەئارای دۆخێکی لەوشێوە لە دەرەوەی ئیرادەی تاکەکانە و وەک پەرچەکردار و عەکسولعەمەلێکی ئاسایی دەناسێندرێ و بەرپرسیاریەتی رەها و موتڵەق بۆ سیستەم و دەسەڵاتی سیاسی بەرهەم دێنێ ، “ئیرادەگەرایی” فازی دووهەمی ئەم پرۆسەیە و بەشێکی بەرچاو لە رەفتارە چەکدارییەکانی دواتر لە چوارچێوەی ویست، ئیرادە، پلان و ستراتژی گرووپ و رێکخراوە سیاسیەکانە و بێگومان کردار و رەفتارەکانی دواتری ئەوان چەمکی بەرپرسیاریەتی رێژەی و نسبی بۆ خودی ئەو گرووپانەش بەرهەم دەینێ.

2- مێژووی مرۆڤایەتی مێژووی کێشمەکێش و ململانێی نێوان ” ستەمکار و ستەملێکراو”، “کۆیلە و کۆیلەدار” و “چەوسێنەر وچەوساوە” یە و بەسەرهات و رەورەوەی شارستانیەت و ژیاری گەلی کوردیش وەک یەکەیەکی کۆمەڵایەتی-سیاسی لە دەرەوەی ئەم مێژووە نیە. لە لێکدانەوەی ئەم ستەمە میللیە رەنگە بە درووست باس لە فاکتەرەکانی وەک دابەشکردنی سەرلەنوێی جیهان وناوچەکە لە دوای شەڕی یەکەمی جیهانی و لەسەر دەستی وڵاتە زلهێزو ئیمپریالیستەکان و بێبەشکردنی کورد لە بوونی وڵات و دەوڵەتی نەتەوەیی، دروستبوونی سەرمایەداری نوێی ئێرانی و  کۆبوونەوەی ئابووری و پیشەسازی لە ناوەند و پەراوێزخستنی گەلانی دەوروبەر و بە گشتی رۆڵی بورژوازی لە پراکتیزەکردنی ئەم ستەمکارییە بکرێ و بەڵام ئەم فۆرماسیۆنە مێژووییە و ئەم لێکدانەوە درووستە هیچ لە ناوەرۆکی مەسەلەکە ناگۆڕێ، ناوەرۆکێک کە خۆی لە چوارچێوەی بوونی ستەم، هەبوونی بزووتنەوەیەکی میلی-دیموکراتیک بۆ تێکشکانی ئەو ستەمگەریە، هەوڵدان بۆ نەهێشتن و ریشەکێشکردنی ستەمی نەتەوەیی و مافی دیاریکردنی چارەنووس تا پێکهێنانی دەوڵەتی نەتەوەییدا دەبینێتەوە.

لەسەر زەمیینەی ستەمکاری لەهەمبەر کورد،ئانتاگۆنیزم سیمای دیاری سەرجەم ناوچە کوردنشینەکان لە رۆژهەڵاتی ناویین و بە تایبەت لە ئێرانە و پێکدادان وبەریەککەوتن لەوجوغرافیای کردۆتە خەسڵەت و تایبەتمەندییەکی هەمیشەیی. دەکرێ جێپێکانی ئەم پێکدادان و بەریەککەوتنە “ئیجتناب ناپەزیر”انە  لەسەرجەمی مێژووی نوێ و مێژووی کۆنی ئەم گەلە دەستنیشان بکەین، دەستنیشانکردنێک کە زیندوبوون و لەئارادابوونی  هەمیشەیی و بەردەوامی “دۆخی تایبەت” پشتراست دەکاتەوە و لە هەوێنی ئەم بارودۆخە تایبەتەدا بەردەوام خەباتی چەکداری بەرهەم و دووبارە بەرهەم دێنێتەوە.لە بەستێنی ئەم بارودۆخە تایبەتەدا دەستەواژەی پێشمەرگە لەدایک دەبێ و خەباتی چەکداری وەک شکڵ و وەک متۆدی زاڵی سیاسی لە بزووتنەوەی کوردستان بوونی خۆی یەکلایی دەکاتەوە، بارودۆخ و یەکلاییکردنەوەیەک کە سەرجەم مێژووی نوێی کورد بۆ خۆی تەرخان ئەکا و واتای خەباتی چەکداری وەک “سوننەت”ێکی هەردەم ئامادە نمایش ئەکا. کۆماری کوردستان، خەباتە چەکدارییەکەی سمایلی شەریفزادە و هاوڕێکانی، بەرەنگاربوونەوە شۆڕشگێڕانەکەی پاش سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی و دەیان نموونەی هاوشێوە بەشێک لە دەرکەوتەکانی ئەم سوننەتەن، سوونەتێک کە لە چوارچێوەی “لێکدانەوەی تایبەت لە بارودۆخی تایبەت” بەرهەم هاتوون و لە پرۆسەیەکی دیالکتیکدا کاریگەرییان وەرگرتووە و  گەلێک بەرهەمی سیاسی، کۆمەڵایەتی و تەنانەت کولتووری و فەرهەنگیشیان بە هەگبەی پرۆسەی مێژوویی خەباتی گەلی کورد زیاد کردوە. لەم چوارچێوەدا ئاشکرا ئەبێ کە سەرجەمی قۆناغەکانی سەرهەڵدانی راپەڕینی کوردان بە بارودۆخی ناوخۆیی و ناوچەییەوە گرێدراوە و رێک لەو چرکە ساتانەی کە حکومەتی ناوەندی لاواز بووە، بزووتنەوە کوردستان بە باشی لە کەلێن و شکافە ناوچەییەکان کەڵکی وەرگرتووە و دەسەڵاتدارانی ئێرانی بەرەورووی کێشە و قەیران کردۆتەوە. ئینسداد و داخراوبوونی هەمیشەیی کۆمەڵگا، خاڵی بوون و بێبەریبوونی دەسەڵاتدارانی پێشوو و ئێستای ئێران لە تایبەتمەندییە دیموکراتیکەکان و هەروەها دەرسەکانی ئەزموونی ئەم چەند ساڵەی دوایی گۆڕانکارییە خێرا و بەرچاوەکانی رۆژهەڵاتی ناویین، گرنگ بوونی “چەک” و گوتاری “خەباتی چەکداری”  زیاتر وبەرچاوتر لە هەمیشە پشتراست دەکاتەوە و لەم سۆنگەوە بانگەشەکردن بۆ وەلانانی یەکجارەکی خەباتی چەکداری و داماڵین و فڕێدانی چەک، بانگەشەکردن بۆ ئاشبەتاڵ، تەسلیمبوون، خۆبەدەستەوەدان و بانگەشەکردن بۆ کۆتایی هێنان و ئینفعال و پەڕگیری هەمیشەیی و  ئەبەدیکردنی ستەمکارییەکان بەرامبەر بە کوردە.

3- پراکتیکی ئەحزاب بە پێی زەمینە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان لە گۆڕاندایە و هیچ فرمولێکی کۆنکرێت و یەکدەست بوونی نیە، زەمیینە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان بەو مانای کە هەبوونی دەسەڵات و سیستەمێکی دیموکرات دەتوانێ پرسی خەباتی پارلمانی بکاتە گووتاری زاڵ و بە پێچەوانەش ئیستبداد دەتوانێ پرسی خەباتی نهێنی و خەباتی چەکداری بکاتە رۆژەڤ و گوتار. لێکدانەوە لە بارودۆخی تایبەتە کە شێوازێکی خەبات، بە تایبەت خەباتی چەکداری بەرجەستە دەکاتەوە، واتە گۆڕانکاری لە بارودۆخی کۆمەڵایەتی و سیاسی شکڵ و فۆرمێکی نوێ لە جوڵەی سیاسی دەخاتە بەردەست. زۆر جار هاتنە ئارای بارودۆخێکی چاوەڕواننەکراو یان قەیرانێکی  سیاسی دەبێتە مەعلول و کۆمەڵێک شکڵی سیاسی دەخولقێنێ کە رەنگە هیچ کات و لە هیچ سەردەمێکدا بیری لێ نەکرابێتەوە. ماتریالیزمی دیالکتیک فێرمان ئەکا کە فۆرمە جیاجیاکانی خەبات بە پێی مێژوو و بارودۆخی دیاریکراو هەڵبسەنگێنین و خەباتی چەکداری یەک لەو بەردەنگانەیە کە دەکرێ لە بارودۆخی تایبەت هەڵبەسەنگێندرێ. وەک ناساندن، خەباتی چەکداری بریتیە لە هەڵسوڕان و خەباتی چەکدارانەی گرووپ، پارت یان بزووتنەوەیەکی سیاسی کە پلان بۆ داڕێژراو و لە ئاراستەی ئامانج و ئیستراتژیەکی دەستنیشانکراو چالاکی ئەنجام دەدا . لەم کانتێکستەدا خەباتی چەکداری کردەیەکی سیاسی وشیارانە و ئاگاهانەیە و هاوشێوەی ئامادەکاری بۆ شۆڕش و راپەڕین پێویستی بە زەمیینەی “عەینی” و “زەینی” هەیە. بەرەوروبوونەوە و پلاماردانی چەکدارانەی تاکتیکی بۆ ماوەیەکی کورتماوەی دیاریکراو، جەنگی درێژماوەی پارتیزانی، شەڕی ناو شارەکان، ئازادکردنی ناوچەیەکەی دیاریکراو و رێکخستنی شەڕی جەبهەیی ( وەک ئەوەی موجاهدین لە عەمەلیاتی ناسراو بە فروغی جاویدان پراکتیزەی کرد و بەرەورووی شکست بوویەوە) و چەندین جۆریتر بەشێک لەو فۆرمانەن کە لە چوارچێوەی شەڕی چەکداری پلانیان بۆ دادەڕێژری و بەڕێوەدەبرێن.

ئامادەکاری بۆ رێکخستن و بەڕێوەبردنی پڕۆژەیەکی لەوشێوە پێویستی بە کۆمەڵێک ئالیات و مەلزومات هەیە کە کەمکارییەکان لەو چوارچێوە و ئامادەکاری نیوەناچڵ ئەتوانێ پڕۆژەکە بەرەورووی وەستان و تەنانەت شکستی خێرا بکاتەوە. راگەیاندنی دەستپێکردنی شەڕی چەکداری روو بە خەڵک، بەردەستبوونی پشتی بەرەکانی شەڕ( پوشتی جەبهە)، دابینکردنی چەک وتەقەمەنی پێویست، بیرکردنەوە لە تەداروکات و ئامادەکارییەکانی پەیوەند بەو باسە وچەندین ئالیاتیتر لانیکەمی ئامادەکارییە مەلمووسەکانی پەیوەندیدار بە شەڕی چەکداریین.

شەڕی چەکداری بەدواداچوون بۆ کۆمەڵێک ئامانجی تایبەت دەکا و سەرکەوتن لەو بوارانەدا دەتوانێ هاوکێشە سیاسییەکان بە قازانجی بزووتنەوەی سیاسی بگۆڕێ و لایەنی بەرامبەر ناچار بە پاشەکشە لە هەڵوێست و رەفتارەکانی بکا و بارودۆخی هەیی ( وەزعی مەوجوود) بەرەورووی گۆڕان بکاتەوە. خەباتی چەکداری بەر لەوەی کە زیان گەیاندنی سەربازی بە لایەنی بەرامبەر بێ، زیان گەیاندنی سیاسی بە لایەنی بەرامبەرە و هەربۆیە هەر گورزێکی چەکداری ئەتوانێ گورزێکی سیاسی کاریگەریش بێ. کاتێک کە بۆ نموونە کۆماری ئیسلامی بانگەشەی ئەوە ئەکا ئێران دوورگەی ئەمن و ئارامی ناوچەکەیە، پرسی ئاسایش و سەقامگیری ناراستەوخۆ مەشرووعبوونی دەسەڵات تەداعی دەکاتەوە و هاوکات ئەزموونێکی  دیموکراتیک روو بە دەرەوە وێنائەکا، لەم حاڵەتەدا شەڕی چەکداری دەتوانێ سەرجەمی سەرمایەگوزارییەکانی حکومەت لەم چوارچێوە پوچەڵ بکاتەوە و وێنە و تەسویریکی پێچەوانەی بانگەشە و ئاررزووەکانی کۆماری ئیسلامی روو بە ناوخۆ و دەرەوە نیشان بدا. لەلایەکیتریشەوە لاوازکردنی ئەم مەشروعییەتە درۆینە ئەتوانێ کاریگەری لەسەر چەندایەتی و چۆنایەتی پارتە سیاسیەکان دابنێ و بۆ نموونە پێگەی جەماوەری ئەحزاب لە کۆمەڵگا بەهێز بکا. خەباتی چەکداری و پارتیزانی بە مەبەستی جۆشدانی جەماوەر لە ئاراستەی شۆڕش و بەدەستەوەگرتنی دەسەڵاتی سیاسی دەتوانێ یەکێکیتر لە ئامانجەکان بێ و حزبی سیاسی لە رێگەی چەکدارییەوە بەدواداچوون بۆ رەسالەتی راستەقینەی خۆی، واتە بەدەستەوەگرتنی دەسەڵات ئەکا. کارکردێکیتری گرنگی خەباتی چەکداری و پارتیزانی تێکشکانی ئەتمۆسفێری بێدەنگی و پەڕگیری (ئینفعال)ی سیاسی لە کۆمەڵگا و تێکشکانی هەیمنەی سەرکوت و دیکتاتۆری داسەپاوە. بردنە سەرەوەی رۆحیات و ورەی شۆڕشگێڕانەی جەماوەرە ئەتوانێ ئامانجێکیتری خەباتی چەکداری بێ و سەرکەوتنە چەکدارییەکان ئەتوانن بڕوا بەخۆبوونێکی بەرچاو بە تاکەکانی کۆمەڵگا ببەخشن و ئەم بابەتەش دواجار لە بەرژەوەندی بزووتنەوە دەبێ.

4- لە یەک دوو ساڵی رابردوودا کوردستانی ئێران بەرەورووی کۆمەڵێک پێکدادانی چەکدارانەی پێشمەرگەکانی چەند لایەنی سیاسی کوردستان بوویەوە، رەوتەکە بە شەهیدبوونی چەند پێشمەرگەی کۆمەڵەی زەحمەتکێشان دەستیپێکرد، بە چەند پێکدادانێکی حزبی دیموکراتی کوردستان و حیزبی دیموکراتی کوردوستانی ئێران درێژەی کێشا و دوایین نموونەش گیان بەختکردنی چەند پێشمەرگە و ئەندامی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردوستان لە ناوچەی سنە بوو. لە سەرجەمی نموونەکانی پەیوەندیدار بە گیان بەختکردنی ئەو پێشمەرگانە حزبی پەیوەندیدار هەوڵی داوە پرسی گیان لەدەستدانی ئەو پێشمەرگانە بە پرسی خەباتی چەکداری گرێ بداتەوە و تەنانەت حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران ئەو پێکدادانە چەکدارییانەی بە فازێکی نوێی خەباتی چەکداری لەقەڵەم دا و بە “راسان”ی پێناسە کرد. مەسەلەکە تەنیا ناردنەوەی چەند تیمی پێشمەرگە بۆ ناوخۆی کوردستان و گیان بەختکردنی کۆمەڵێک گەنج نیە، بەڵکوو حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران، حزبی دیموکراتی کوردستان و کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران لە چوارچێوەی ئەو پرۆژەدا چەند دەستەیەک لە پێشمەرگەکانیشیان بۆ بناری قەندیل و هەڵگورد و ناوچە شاخاوییەکانی نێوان باشوور و رۆژهەڵات گواستۆتەوە  و بنکە و مەقەراتیان لەو ناوچانەدا کردۆتەوە.

راگەیاندن و ئاخاوتنی ئەو پارتانە پڕە لە ناکۆکی و دژوازی، لەلایەکەوە بانگەشە بۆ خەباتی چەکداری دەکەن ، لەلایەکیتریشەوە لە چاوپێکەوتن لەگەڵ بەرپرسانی حکومەت و بەشێک لە کەناڵەکانی راگەیاندن هاتنەئارای دەورێکی نوێ لە خەباتی چەکداری بە درۆ دەخەنەوە و باس لەوەدەکەن کە ئامادەنین هەرێمی کوردستان بەرەورووی کێشە و گرفت بکەنەوە. بۆ نموونە ئەندامانی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستان لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بە حەماس و خرۆشەوە باس لە چوونەوە بۆ شاخ و لێدانی کلیلی فازێکی نوێ بە ناوی ” ئاخێزگە” دەکەن و لەلایەکیتریشەوە یەکێک لە ئەندامانی دەفتەری سیاسی ئەو پارتە لەهەمبەر خەباتی چەکداری پارتی کرێکارانی کوردستان هەڵوێست دەگرێ و دەڵێ :” نابێ ئۆپۆزیسیۆنی کوردی پارچەکانیتر هەرێمی کوردستان بکەنە ناوچەیەک بۆ رێکخستنی خەباتی چەکداری!”

لەراستیدا سەرجەمی ئەزموونە مێژووییەکان و تێگەیشتن لە ناوەرۆک و چییەتی کۆماری ئیسلامی ئەو حەقیقەتە پشتراست ئەکاتەوە کە خەباتی چەکداری وەک فۆرمێک لە خەباتی سیاسی ئەتوانێ رۆڵێکی گرنگ و یەکلاکەرەوە بگێڕێت و بەڵام هەر تەقەکردن و پێکدادانێکیش خەباتی چەکداری نیە. بە خەباتی چەکداری ناوزەدکردنی ئەو حەرەکەتانە بەر لە هەر شتێک بێماناکردنی چەمکی خەباتی چەکدارییە و پێداگرییەکانی ئەوان دەتوانێ گەلێک ئەنجامی زیانباری گەورەتریشی لەداهاتوودا لێبکەوێتەوە. تەنانەت چالاکییەکانی ئەم ماوەی ئەوان ناشچێتە خانەی بەرهەمهێنانی هەلومەرجی خەباتی چەکداری بۆ داهاتوو و دەکرێ ئەوحەرەکەتانە وەک رەفتارگەلێکی بەدوور لەخوێندنەوە و لێکدانەوە ناودێربکەین کە لە بەستێنی کۆمەڵێک پاڵنەری سایکۆلۆژی وەک بێ دەرەتانی، بێهیوایی و ونبوونی ئیرادەی راستەقینەی شۆڕشگێڕانە لەدایک بوون. لە هەناوی ئەم رەفتارانەدا ئەکرێ سەرلێشێواوی و نەبوونی هیچ ئاسۆ و ئیستراتژییەکی روون بدۆزینەوە، سەرلێشێواوی بەومانای کە هیچ تەناسوب و هاوسەنگییەکە لە نێوان ئاستی چاوەڕوانییەکان لە ئەحزاب و بارودۆخی هەیی بوونی نیە و لە ئەنجامی ئەم بەریەککەوتن و پارادۆکسانەدا حەرەکەتی سەقەتی لەمشێوە لەدایک دەبێ.

جۆشدانی ئیرادەی سیاسی گەل، شکاندنی ترس و دڵەراوکێ زاڵ بەسەر کۆمەڵگا، بردنەسەرەوەی مەعنەویات و ورەی شۆڕشگێڕانەی خەڵک و چەندین ئامانجیتر بەشێک لە هۆکارەکانی دەستبردن بۆ خەباتی چەکدارین و بەڵام هیچ یەک لەو حەرەکەتانەی دوو ساڵی رابردووی حزبە سیاسییەکان نەیتوانی ئەو ئامانجانە بپێکێ و بە پێچەوانە جۆرێک لە بێهوایی زیاتر و شکاندنی ورەی خەڵک و پەرەسەندنی تەسلیم تەڵەبی لەهەمبەر دیکتاتۆریشی لێکەوتۆتەوە.

لایەنێکیتری پەیوەندیدار بەوباسە خەوشداربوونی وێنەی سەمبولیک و نمادینی پێشمەرگە بە هۆی کۆمەڵێک تاکتیکی نەسەنجیدە و بیرلێنەکراوەی پارتەکانە. پێشمەرگە لە مێژووی کوردستان سومبولی جەسارەت و ئازایەتی بووە و لە قۆناغە جیاجیاکاندا خەڵکی کوردستان پێشمەرگەیان بە بەرگریکارێکی پتەو و قایمی مافەکانیان و بە هێزی پاراستنی گەل و پاڵەوانێکی گۆڕەپانی جەنگ ناسیوە. چەندین پێکدادانی ئەم دوو ساڵەی چەند تیمی بچووکی پێشمەرگەی لایەنە جیاجیاکان و گیان بەختکردنی بەشێکی بەرچاولە ئەندامانی ئەو تیمانە بە هیچ شێوەیەک تەداعی ئەو مێژووە و ئەو ناساندنە ناکاتەوە و ئەو حەرەکەتانە پێشمەرگەی وەک عونسورێکی مەزڵوم، بێ دەرەتان و داماو نیشان دا. لەراستیدا سەرجەمی ئەو گیان بەختکردوانە لە باشترین و شەریفترین کوڕانی نیشتمان بوون و دڵنیام تا دوا دڵۆپی خوێنیشیان و بە پێی توانایان بەرگریان کردوە، بەڵام کاتێک حزبەکان لە چرکەساتی ناردنەوەی تیمەکان و بە هۆی نارۆشنبوونی تاکتیک و ئیستراتژی داوایان لێ ئەکەن و رێنوێنیان ئەکەن کە خۆیان لە قەرەی شەڕ مەدەن، بە کردەوە ئەوان لە تایبەتمەندی و عونسوری خافڵگیری و پلانێکی روونی چەکداری بێبەش ئەکەن و لەو بۆشاییەدا لایەنی بەرامبەر بە حەوسەڵە و لەسەرخۆ کەمین و بۆسە بۆ ئەو پێشمەرگانە دادەنێ و بەرەورووی ئەو بارودۆخەیان ئەکاتەوە. خودی ئەو رێنوێنیانە نیشانی ئەدا کە ئەو حەرەکەت و جموجۆڵانە خەباتی چەکداری نین، لەبەرئەوەی کە لە قۆناغی خەباتی چەکداریدا بنکەیەکی سەربازی یان ئامانجێکی دیاریکراو بە پێی پلانێکی لەپێش داڕێژراو ئەکرێتە ئامانج و دواتر شوێنی روودانی شەڕەکە بەجێدەهێڵرێ. هاوکات نابێ ئەوەش لەبیربکرێ کە باشترین شێوازی پەروەردەی سەربازی و چەکداری ئەزموونی بەشداریکردن لە جەنگەکانە و بە داخەوە هیچ یەک لە جیلی نوێی پێشمەرگە خاوەن ئەو ئەزموونە نین و لەلایەکیتریشەوە لە بوونی پەروەردە و راهێنانێکی چەکداری تۆکمە و ئوسولیش بێبەش کراون.

پەروەردە، رێکخستن و هێشتنەوەی هێزی پێشمەرگە نەک گرنگ بەڵکوو پێداویستییەکی بنەڕەتی پارتەکانی رۆژهەڵاتی کوردستانە و ئەو هێزانە ئەتوانن لە سەردەمە هەستیارەکانی وەک دەستپێکردنەوەی خەباتی راستەقینەی چەکداری، لاوازبوونی دەسەڵاتی ناوەندی و بەرجەستەبوونەوەی درز و شکافی نێوان ئێران و هێزە ناوچەییەکان رۆڵی گرنگ و یەکلاکەرەوە بگێڕن. ئەزموونی چالاکی پارتەکان لە دوو ساڵی رابردوو تەنیا بەفیڕۆدانی پتانسیەلی مرۆیی بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانەی کوردستان نەبووە، بەڵکوو لە باری سیاسییشەوە گورزێکی کاریگەری لە کارنامەی بزووتنەوەی کوردستان و خودی ئەو حزبانە وەشاندوە و دەبێ لەو چوارچێوەدا وشیارانە و ئاگاهانە هەڵسووڕان و چالاکی ئەنجام بدرێت. ئەگەر خوێندنەوەکان لە ئاراستەی ئامادەبوونی زەمیینە عەینیەکانی خەباتی چەکدارییە و بڕیاری دەستپێکردنەوەی خەباتی چەکداری دەدرێ، پێویستە زەمیینە زەینییەکانی ئەو خەباتە و سەرجەمی پێداویستییەکانی پەیوەندیدار بە خەباتی چەکداری ئامادەبکرێ.

ده‌رباره‌ هه‌ڵوێست

Profile photo of هه‌ڵوێست

ئه‌مه‌ش ببینه‌

ئایا شەڕی ناوخۆیی تاوانێکی گەورە نیە ؟

١- ڕیزدار پشکۆ نەجمەدین نووسەری ڕئالیستی کوردستان لە کتێبی ” ئەزمون و یاد ” ئاوا …

دوای ڕێفراندۆم

ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی سیاسی كوردستان؟ ڕیفراندۆمه‌كه‌ی باشور له‌ ٢٥\٩\٢٠١٧ به‌ڕێوه‌چو، به‌ڕێوه‌چونی پرۆسه‌كه‌ش هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ له‌‌ …

وەڵامێک بنووسە

بازدە بۆ تووڵامراز