سه‌ره‌تا / بابه‌تی نوێ / به‌یازێکی به‌ نێو بانگی کوردی ئه‌نتیک بەشی دوەم

به‌یازێکی به‌ نێو بانگی کوردی ئه‌نتیک بەشی دوەم

بەشی دوەم

ده‌قی کتێبی مه‌می ئالان وه‌رگێردراو له‌ ساڵی 1266 ـ هێجری (170) ساڵ پێش له‌ کرمانجی سه‌روو بۆ  هۆرامی:

هۆنه‌ر( میرزا) گۆران خه‌ڵکی لۆڕستان:

   

مه‌می ئالان به‌ هۆرامی

هۆنه‌ر( میرزا):

بسم اللە الرحمن الرحیم

١
بە نام بێچوون بەنای لا مەكان
نگەدارەندەی زەمین و زەمان
٢
واحد و ئەحەد فەرد و فریاد رەس

ڕاحم و ڕەحیم پەی بێكەسان كەس
٣
پادشای قەییۆم واحد و مۆتڵەق
نگەدارەندەی چەرخ  مۆعەلەق
٤
ڕزق دەھەندەی  وەحشی و موور ومار   
    
پادشای بێ عەیب واحدولقەھار
[1]
٥
بە غەیرەز ئەو شا كەس نیەن شاھان

شاه‌  ھەر ئەو شاھەن نە ھەردوو جەھان
٦
زاهر و باتن لامەکان ماوان

سۆنعش بێ شێوەن زاتش فراوان
٧
ئەر وەسف زاتش مەکەروو ئزهار

تەمام نمەبۆ نە شەرح تۆمار
٨

ئومێدم ئیدەن پادشای ئەعزەم
بە ئەلتاف وێت بداریم و چەم
٩
دەور رەستاخێز ئاخرزەمان بۆ
مەخلووقات تەمام ناڵه‌ئەمان بۆ
١٠
ببەخشیم بە ناز مستەفای مۆرسەل
نیازم ئیدەن بەنای لەم یەزەل
١١
گەر چ کەرده‌ نان ستەمان بەر خوێش
بوویەر جە کردار ئی بەندەی دڵرێش
١٢
چوون ئەندێشەم هەن جە دەریای جوودت
دۆڵبەندەن بە ئان نەقش عهوودت
١٣
بە مەحز لۆتفت ئومێدەوارم
وێت فەرموودەنی  ئامۆرزەگارم

     غه‌رق
١٤
غەرق جە قەباحات موتەهێم جە زە نب
(اغفرلی اغفریا غافرالذنب)
١٥
ئەوسا دۆمای مەدح یەکتای یەگانە
گۆش دەر و دەستان دەور زەمانە
١٦
بەتاڵ نمەبۆ نوێشتەی تەقدیر
تەقدیر علاجش نیەن بە تەگبیر
١٧
بە ئەمر بێچوون بەنای بان سەر
پەرواز نە ئاشیان کەرد دوو کەبووتەر
١٨
چەند نە ڕووی سەما پەروازشان کەرد
چەندێ کۆهساران، دجلەشان پەی کەرد
١٩
ئاخر سەرئه‌نجام نە ئەیوان مەم
هەردوو نە پاسار نشتن خاترجەم
٢٠
دیشان کە شای مەم نشتەن و دەماغ
شوڵەی جەمینش چون شوڵەی چراغ
٢١
باڵاش چون عەرعەر ساوای زەڕستوون
گۆناش مەدرۆشۆ وێنەی لاڵەی کۆن
٢٢
وستەن چەند فەرشان کار خۆراسان
موتەکا و باڵشت نە هەزار ڕەنگان
٢٣
ئەساسێ بەی تەور ڕازان ڕێزیان
فەرشان وهەشت جە لاش بێـزیان
٢٤
غوڵامان جە لاش دەست و بان دەست
ئێقامەت کەردەن جە باڵا و پەست
٢٥
پەڕەندان بەی تەور چون دیشان و چەم
ئەساسێ بەی تەور نادرەی ڕووی مەم
٢٦
یەکێشان دەردەم ئاما و گوفتار
بدیە چێشش کەرد چەرخ کەچ ڕەفتار
٢٧
واتش ئەی یاوەر ڕووی چەرخ ئەخزەر
وێنەی ئی جەوان په‌ڕ حوسن و دۆڵبەر
٢٨
نەدیەنم و چەم نە ڕووی ڕۆزگار
قەسەم و بێچوون دارای جەهاندار
٢٩
بنازوون بە سۆنع قادر وهاب
بەی تەور سازنان جە یەک قەترە ئاب
٣٠
وان یەکی هەنی ئاما بە جواب
واتش ئەی یاوەر باچوون پەی سەواب
٣١
نە جزیرو بۆت خاتوو زین نامێ
ته‌ڕک و زەرایف  شیرین کەلامێ
٣٢
باڵا تووڵ نەی زەڕستوون خامێ
دوو چەشمان سیە  سیاه‌ بادامێ
٣٣
پەریزادەیێ پەری مقامێ
زۆڵەیخا وارێ نە، گۆل ئەندامێ
٣٤
شیرین خۆسرەو هۆمەیلا کامێ
لەیلا سفەتێ عەمبەرین جامێ
٣٥
باش نازداران پڕ هۆش فامێ
قەمەرتەلعەتێ  ماهی تەمامێ
٣٦
مەریەمە ئاسا  بوڵەند ئەندامێ
شەکەرین ڕازێ  تاووس خەرامێ
٣٧
دۆخت میر ئاودەل نە پەردە ی عسمەت
باش نازداران تەتاران و بەت
٣٨
هامشیرەی ئەمیر زیندین موانان
عەجەب مەردێوەن نە دەور جەهان
٣٩
شاهان جە سەوداش رەها دان عنان
جە مەشق مەجنوون جنوون موانان
٤٠
جۆفت ئه‌ی پسەر زینەن  بئه‌وساف
وەرنە نایابەن جە قاف تا بە قاف
٤١
ئاما بە گۆفتار ئەوەڵ  کەبووتەر
وات بە کەبووتەر دووەم  ئەی یاوەر

   بۆ تا به‌رداریش
٤٢
بۆ تا بەرداریش بدەو ئه‌ی جەوان
ببەریش وە لای خاتوون زەمان
٤٣
جوابش داوە واتش ئەی عەزیز
مەر نە شنەفته‌نی جە ئەهل تەمیز
٤٤
جە ئەوەل زەمان نەی چەرخ کەچزەن
زەن ئامان پەی مەرد، مەرد نامان پەی زەن
٤٥
قۆنات شەندشان هەردوو بە فڕین
یاوان بە ئۆتاق ماوای خاتوو زین
٤٦
دیشان ها نە وەرم دوو دیدەی مەستش
نە، نە، دوو نەرگس خۆمار پەیوەستش
٤٧
بۆی عەتر و بخوور مەیۆ نە ماواش
حوبابی وارەن دوو لیمۆی ساواش
٤٨
ئەر زەڕێ نەو بۆی مەقام خاتوون
بەیۆ وە دەماغ  مەدهووشان دوون
٤٩
قەسەم بە داوەر سازەندەی سەما
نە گۆڕ و مەزار گشت مەبان ئەحیا
٥٠
بەرئامان بوار ئەوهەردوو لەتیف
واناشان ئەوەل بسم للاه‌  شەریف
٥١
بە ناز و ئێعزاز  بەرداشتن خاتوون
شەقە دان نە بال و چەرخ  گەردوون
٥٢
بە ئەندەک وەقتێ یاونان بەو جا
ها م جوفتشان کەرد  زۆهرە چەنی ماه‌
٥٣
ئێمجار بشنەوە  تۆ جە زین خەبەر
جە خواب مەستی سەر ئاوەرد وە بەر
٥٤
وێش دی نە ئاغووش جەوانێ زەریف
جەوانێ شیرین نازک و لەتیف
٥٥
سەراسیمە بیی خاتوون جە ئی کار
عەجایب بماند  نەی کارو بازار
٥٦
ئاواز دا وە مەم خاتوون دڵبەر
واتش ئەی جەوان جە حاڵ بێ خەبەر
٥٧
مەر حەدت چێشەن داری سەر جە چەند
ئامای بەی ئۆتاق هیچ نامای نە وەند
٥٨
ئەر ئەمیر دانۆ قەسەم بە دادار
ئەعزای سالمت مەریزۆ بە دار
٥٩
مەم چون بێدار بیی نەو نەغمەی داوود
نە دەماغش دا بەر ئاما چون دوود
٦٠
دیش یەک پەریتەن چون منای بێگەرد
نشتەن نە پەهلووش تاک و تەنیا و فەرد
٦١
مەم هەم عەجەب ماند جە کار گەردوون
نە گەردش  چەرخ کار کون فە یەکوون
٦٢
واتش ئەی نازدار بێناییی چه‌مان
فرشتەی شەریف نادرەی دەوران
٦٣
مایەی حەیاتم رووح  ڕەوانم
قووەت زەمیر جەسەد و جانم
٦٤
هەنی هەی کەعبەی  قبلەگای دینم
گوشادی خاتر خار خەمینم
٦٥
من نە جاگەی وێم  نەشیه‌نم وە بەر
خاس نگاه‌ بکەر باوەر  وە مە نزەر
٦٦
واتش نشانەی ئۆتاقت چێشەن
په‌نه‌م واچە ڕاست دل وە ئەندێشەن

٦٧
وات ئۆتاق من دایم پڕ سازەن
پڕ جە باڵەبان، شاهین و بازەن
٦٨
تەوێلەخانان په‌ڕن جە ئەسپان
نەجدی و مه‌نجۆلێ  پۆڵەنگی پۆشان
٦٩
تازی مەرکەبان ڕاوی، شکاری
رازیان وە ڕەخت رێزەی مرواری

    سه‌قف ئه‌یوانم یاوان
٧٠
سەقف ئەیوانم یاوان بە گەردوون
گرەو بەردەنان نە چەرخ گەردوون
٧١
نمەز نشانەی یاگەی تۆ چێشەن
ئاواز کەر بوێن ئەر کەسێ  تێشەن
٧٢
واتش نشانەی یاگەی من ئیدەن
ڕووی شانشینش  نە بەڕ و بێدەن
٧٣
چەند پەردەی عسمەت زەربافت ئاڵا
تەمام ساچاغدار عەجایب کاڵا
٧٤
کێشیان وە ڕووش پەی ڕەسم عزەت
په‌ڕ جە کەنیزان گشت ساحب حورمەت
٧٥
نە پێشوازشەن باغێ چون ئرەم
خلافش نییەن بێ زیاد و کەم
٧٦
سەروان سەرکێشان تەمام بە  عیووق
شاخش سەرئاوێز چون زۆڵف مەعشووق
٧٧
سەراوش وێنەی کەوسەر مەمانۆ
نە دەورش دۆڕاج  قۆمری موانۆ
٧٨
درەخت بێدان چناران ئاڵا
مەنمانان بە عەرش زەڕستوون هالا
٧٩
بوڵبۆل مووانۆ نە هەزار دەستان
گۆلان جەم بەستەن نە سەحن بۆستان
٨٠
سەدهەزار مۆرغان نەو باغ بەرین
تەمام هان نە زکر جەهان ئافەرین
٨١
شاخ درەختان ئەنجیر و ئەنار
ئەرمۆت و شیلاف مێوەی خۆشگەوار
٨٢
هەرکەسێ بەو باغ بکەرۆ گوزەر
رەوزەی ڕزوانش مەشۆ نە خاتر
٨٣
واتش ئاواز کەر کەنیزان وێت
ئەگەر ئێد راستەن جواب بدان پێت
٨٤
خاتوون چون جە مەم شنەفت ئی سوخەن
شەککەرفەشان کەرد جە دۆڕج دەهەن
٨٥
هەرچەند ئاواز کەرد کەنیزان وێش
کەس ناما وەدەنگ هیچ نەیاوا پێش
٨٦
عەجەب مەند خاتوون سەرسام بیی جە سام
عەرز کەرد و خدمەت ئەمیری ئەنام
٨٧
واتش ئاواز کەر غۆڵامان وێت
بوینۆون چ کەس جواب مەدان پێت
٨٨
بەنگینە ی دلێر فەرمان به‌ردار بێ
تا سۆب پاسەبان هەم عەسەس وار بی
٨٩
ئاواز کەرد بەنگین شای وەفاداران
فەوق نیکنامان نیکنامی یاران
٩٠
جواب دا دەردەم  بەنگین پڕ زات
بەڵێ چێش ماچی سەرم ها نە ڕات
٩١
ئەمیر وات ئەحسەنت یار وەفادار
پەسەندەی شاهان نیکووی نکووکار
٩٢
ئەمرێ وه‌م نییەن نە جات ساکن بەر
بدارە وە چەم ستارەی سەحەر
٩٣
مۆقەیەد ببەر تەمام با خەبەر
نەک جە فاسدان بوینم زەرەر
٩٤
جەواب دا بەنگین وێنەی شەکەرگوڵ
جان فەداته‌نمی بە گیان و بە دڵ
٩٥
هەر تا تەن جە تەخت جان گرتەن قەرار
فەرمان به‌ردارم جە لەیل و نەهار
٩٦
ئەمجار بشنەوە جە خاتوون و مەم
دەست کردن باڵین دەم وە بان دەم
٩٧
تێغی زەهرئاڵوود جە نافە بوار
قرار دا ئەمیر پەی دەفع بەدکار

 کۆتایی بەشی دوەم

ده‌رباره‌ سه‌دیق بابایی

Profile photo of سه‌دیق بابایی

ئه‌مه‌ش ببینه‌

بەبۆنەی ٢٥ی نوامبر رۆژی جیهانیی دژایەتیی زەبروزەنگ دژی ژن

نا بۆ توند و تیژیی دژ بە ژن رۆژی ٢٥ی نوامبر بە (نوێنەرایەتیی کۆمەڵگەی جیهانی) …

تراجیدیای کوردان بەشی دووەم

فەسڵێک لە کتێبی بیرەوەرییەکانی ھێنری کیسینجر وەزیری پێشووی کاروباری دەرەوەی ئەمریکا وەرگێڕان لە ئینگلیزییەوە:  ئەنوەر …

وەڵامێک بنووسە

بازدە بۆ تووڵامراز