سه‌ره‌تا / هه‌ڵوێست / وشەی “جاش”، لە نێوان هەڵوێستی سکرتێری حدک و تاکی سەربەخۆی کورد‌دا

وشەی “جاش”، لە نێوان هەڵوێستی سکرتێری حدک و تاکی سەربەخۆی کورد‌دا

ماڵپەڕی هەڵوێست

هەردوو لەتی حیزبی دێموکرات، ئەگەر لە بەرنامە و سیاسەتدا جیاوازیەکی زۆریان پێکەوەنەبێت، لە هەڵەکردن و کردەوەی نەگونج لەگەڵ سروشتی بزووتنەوەی رزگاریخوازیی رۆژهەڵاتی کوردستانیشدا هەر وەک یەک وان. ماوەیەک پێش مستەفا هێجری سکرتێری حدکا، لە پەیامێکدا و لە دەفتەری کارەکەی لە کۆیەوەیە، بە حوکمی خۆی “عەفوات”ی بۆ جاشەکانی هاوکاری حکوومەتی ئیسلامی دەرکرد، کە بوە جێی نارەزایەتیی کۆمەڵایەتی بەتایبەت تاکەکانی چالاکی بواری فەرهەنگی – سیاسی. حەفتەی رابردووش خالیدی عەزیزی سکرتێری ئەو بەشەکەی دیموکرات، واتا حدک، لە میانەی وتووێژێکیدا رادەگەیەنێت کە گەلی کورد دەبێت وشەی “جاش” لە فەرهەنگی سیاسیی خۆی بسرێتەوە و وەک خۆی دەڵێ حازر نی‌یە بە هیچ کەس(زۆریش پێداگری لەسەر وشەگەلی “هیچ کەس” دەکات) بڵیت جاش. لەو پێوەندیەدا لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکاندا و بەتایبەت لە سەر فەیس بووک ژمارێکی زۆر لە چالاکانی تاکی سەربەخۆ و هەروەها ئەندامانی ئێستە و پێشووی حیزبی دێموکرات هەڵوێستیان گرت. لێرەدا دەقی نووسینی ژمارێک لەو چالاکانە دەخوێنیتەوە.

***

پێشمەرگەی دێرین و چالاکی سیاسی رێزدار دوکتور تاهیر ئەردەڵان لەو پێوەندا دەنووسێ:

پەیوەندی پڕ مەترسی ڕێژیمی ئێران و یەکیەتی نیشتمانی کوردستان بە کوێ ئەگات؟

باڵی ڕووناکبیرانی شۆڕشگێڕی ناو یەکێتی تا کەی بێ دەنگ ئەبن؟

هەڵوێستی خۆبەدەستەوەدەرانەی چەند کەس لە گەورە بەرپرسانی ینک لە دوای ئاڵۆزیەکانی ئەم دواییانەی مهاباد و شارەکانی دیکەی ڕۆژهەڵات ببینن کە بۆ پاساو دانەوەی جینایەتەکانی ڕێژیمی ئێران، ئەو پەڕی سووکایەتی و بێ حورمەتی ئەکەن بە کەسایەتی فەریناز خوسرەوانی و ڕاپەڕینی ئازایانەی خەڵکی کوردستان!
بۆ وێنە:

١) هێرۆ برایم ئه‌حمه‌د ئه‌ندامی ده‌ستڕۆیشتووی ناو مه‌كته‌ب سیاسی یه‌كێتی و سه‌رپه‌رشتیاری ئێستای راگه‌یاندنی یه‌كێتی به‌نوسراوێكی نهێنی و تایبه‌ت داوا له‌به‌ڕێوه‌به‌ری میدیاكانی حیزبه‌كه‌ی ده‌كات به‌هیچ شێوه‌یه‌ك باسی كوشتنی فه‌ریناز خه‌سره‌وانی و راپه‌ڕینه‌كه‌ی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان نه‌كه‌ن. بیانویشی ئەوەیە کە ئەڵێ ئەو کچە په‌یوه‌ندی هه‌بووه‌له‌گه‌ڵ ئه‌و گروپه‌و هه‌ندێك هێز ده‌یانه‌وێ بیكه‌ن به‌پرسێكی سیاسی و ئه‌مه‌ش له‌گه‌ڵ سیاسه‌تی یه‌كێتی ناگونجێ و پێچه‌وانه‌ی هاوپه‌یمانیێتیه‌مانه‌له‌گه‌ڵ ئێران!

٢) شاناز برایم ئه‌حمه‌د، بەرپرسی مەکتەبی ڕێکخستنی دەرەوەی یەکێتی: فه‌ریناز ئه‌وه‌نده‌ناهێنێ خه‌ڵكی له‌سه‌ر بكوژرێ. ئه‌م پرسه‌به‌سیاسی كراوه‌و كچێك ئه‌وه‌نده‌ناهێنێ خه‌ڵكی له‌سه‌ر بكوژرێ.” پێویسته ‌بابەته‌كه ‌گه‌وره‌ نه‌كرێ”!

٣) عادڵ موراد ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکیەتی نیشتمانی: تاكه ‌شوێنێك له‌رۆژه‌هه‌ڵاتی ناوراست كه‌به‌ئارامی مابێته‌وه‌و پریشكی ئاگری دووبه‌ره‌كی به‌ر نه‌كه‌وتبێت كۆماری ئیسلامی ئیرانه‌. به‌ڵام ماوه‌یه‌كه‌به‌فیتی ئه‌مریكاو چه‌ند لایه‌نێك خه‌ریكه‌ئارامیه‌كه‌ی ئه‌شێوێنن …!

٤) ”نازم دەباغ” نوێنەری حكومەتی هەرێمی كوردستان لە تاران: خۆپیشاندەرانی رۆژهەڵات بە تێكدەر و گیرۆدەی مادەهۆشبەر ناو دەبات و سوكایەتی بە فەریناز خەسرەوانی و خۆپیشاندەران لە شارەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان دەكات. نازم دەباغ ئەو خۆنیشاندانانە بە تێكدەر وەسف دەكات و دەڵێ “ئەوانە خەڵكی تێكدەرن و ئەوانەن كە بە مادەی بێهۆش ئالودە بوونە و دەیانەوێ دۆخی شارەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان تێك بدەن” تەئكیدیش دەكاتەوە كە مامەڵەی حكومەتی ئێران لەگەڵ رووداوەكە زۆر بێلایەنانە بووە و …!

بەڵام کێ چی پێ ئەکرێت بۆ بەربەست کردنی ئەو سیاسەتە چەواشەکارانەی یەکێتی؟

بە بڕوای من وەدەنگ هاتن و ئولتیماتومی باڵی دژبەری ناو یەکێتی، کاریگەرترین شوێنەواری ئەبێت لە بەربەست کردنی ئەو سیاسەتە لادەرانەی ینک، هاوکات لە گەڵ بەرەنگاربوونەوەی کۆڕوکەمەڵە ڕووناکبیرەکانی باشوور. دواییش هەڕەشەی وڵاتانی زلهێزی ڕۆژاوا و بە تایبەت ئەمریکا! پارتی وەک دەسەڵاتی سەرەکی هەرێم هیچ هەڵوێستێکی گرینگی نابێت چون نایەوێت کڵاوی خۆیشی با بیبات و هەڵە سیاسیەکانی خۆیشیان دەر بکەوێت. کەوابوو پێیان باشتر “نان بە یەکتر بە قەرز بدەن”! هێزەکانی ڕۆژهەڵاتیش کە بە ئاواتن دەریان نەکەن و لەبەر ئەوەیش ناوێرن هەڵوێستێکی لێبڕاوانەیان هەبێ!

بە داخەوە هەموو لایەنەکانی ئەم باسە دووپاتەی لاپەڕە ڕەشەکانی مێژوومانن!

تێبینی: کەسێک پێویستی بە سەرچاوەی فاکتەکان ببێت پێیانی ئەناسێنم.

***

تێکۆشەری دێرین و چالاکی سیاسی بەرێز “حاتەم مەنبەری” لەو پێوەندیەدا دەنووسێ:

بێژین جاش یان چتێکی تر

١ من لە ناخی دڵمەوە خوازیاری سازکردنی ئەدەبیاتێکی سەنگینم بۆ سیاسەتی کوردی. جاش وشەیەکی سووک، فرە سووکە و وشەی سووکیش لەگەڵ سیاسەتی قورسا ناتەبایە.

٢ من پێشمەرگە بووم. جگە لە چەندین هاوڕێ و هاوسەنگەری ئازیزم، ئامۆزایەکی خوشەویستیشم بە گولەی کوردێکی نیشتمانفرۆش شەهید بووە و خویچم دوو شوێنە گولەی جاشێکی نیشتمانفرۆشم بە لەشەوەیە.

٣ وەک خوم، لە نزیکەوە چەندین جاش ئەناسم ( بە ناو و نیشانی سەد لە سەد درووستەوە ) کە تەرمی پێشمەرگەیان دوای شەهیدبوون خستووەتە دوای ماشین و وەحشییانە کێشاویانە. فیلمیکشم لایە کە کۆمەڵێک جاشی بێ حیا، گریلایەکی پژاک، دوای شەهیدبوون بە شوێن خویاندا ئەکێشن و جوێنیچیان پێ ئەدەن.

٤ ئەو شەڕەی من و پێشمەرگەیەکی تری ( مەجید ئیلامی) تێدا بریندار بووین ٣ پێشمەرگەش ( کاوس مەنبەری، مەولوود مەردۆخی و عەلی ئاغا ئارامبین) شەهید بوون. ئێمە ٣٥-٤٠ پێشمەرگە و ئەوانیش ٢٢ کوردی پیاوی دژمن بوون. ئەوان تا دوا هەناسە و فیشەک شەڕیان کرد و ئێمەش تا دوایین کەسی ئەوانمان تۆپاند، بەرخۆدانمان کرد.

٥ کەسێک خوی ئەم رۆژانەی نەدیتبێ سادە و ساکار ئەتوانێ بێژێ: ”من بە هیچ کوردێک ناڵیم جاش”. بەڵام من نا. جاش سووکترین وشەی ناو زمانی کوردییە و ئەو کەسانەش سووکترین کەسی ناو کۆمەڵگا. کاڵا لایەقی باڵایە.

٦ نوروێژ سەد ساڵ لە پێشەوەی کوردستانە. ئیستاش بەو نیشتمانفرۆشانەی خویان کە پشتی نازیەکانیان گرت دەڵین ”لاندس فۆررێدارە” نیشتمانفرۆش و بەو مناڵی ئەو ژنانەش کە لە ئاڵمانیەکان مناڵیان بووە دەڵین: تیسکە هۆور ئوونگە ( کوڕی ق… بەی ئاڵمانی).

ئەوەی بە کردەوە هەوڵ بۆ ژێردەستمانەوەی نیشتمانی ئەدات تەنیا شیاوە پێ بوترێ جاش و پێچەوانەی ئەوە بێ رێززیکردنە بەو کەسانەی خوێن،ژیان و گیانی خویان ئەبەخشن تا سەربەرز و سەربەست بژین.

***

نووسەر و وەرگێرێ رۆژهەڵاتی بەرێز “هادی موحەمەدی”  یادداشتێکی لە پێوەندیەدا بڵاوکردوەتەوە:

“بە خائینان بە خاک و نیشتیمان مەڵێن جاش!”

چەند خاڵێک سەبارەت بەم وتەیەی خالد عەزیزی:

١- لە درێژەی خەبات و لە ناخی پرۆسەی پێشڤەچوونی مێژوودا، فەرهەنگی گشتی خەڵک زۆر چەمک و وشە دەسازێت کە بەخێرایی گشتگیر دەبن و دەبن بە بەشێک لە کولتوور و سامانی نەتەوایەتی. “جاش” وشەیەکی تەوساوییە لە دژی خائینانی نەتەوەی کورد. ئەم وشەیە بەرهەمی کارگەی فەرهەنگی جەماوەری خەڵکی کوردە و بەقووڵی بەناخی مێژووی کورددا رۆچووە. دژایەتی لەگەڵ ئەم وشەیە، یانی نەناسینی کولتوری هەراوی کوردەواری.

٢- بێژەری ئەم قسەیە دەمێکە لەگەڵ بەناو رێفۆرمخوازەیل، باڵێک لە رژیمی ئیسلامی و بەشێک لە جاشەکان کەین و بەینی هەیە. بۆیە رەنگە بەتایبەت لە لایەن “بەرەی یەکگرتووی کورد{!}”ـەوە، کە چ بیانەوێ یان نەیانەوێ، خەڵکی کورد پێیان دەڵێ جاش! ئەم قسەیەی پێ وترابێت: ئاغەی سکرتێر! ئێمە خراپ تووش هاتووین! خەڵکی کورد پێمان دەڵێن جاش!  رەنگە ئەویش لە بەرانبەردا وتوویە: بێ خەم بن، کارێکی پێدەکەین! بۆیە هاتووە و لەبەرانبەردا ئاوا شەکەرێکی شکاندووە!

٣- لوسیەن گوڵدمەن، توێژەری بەناوبانگی فەرانسی-رۆمانی، لەمەڕ کولتووری گشتی خەڵکی فەرانسە و ئاڵمان لە سەدەی ١٩ هەم دا تۆژینەوەیەکی ئێجگار ورد و سەرنجڕاکێشی هەیە. ئەو دەڵێ: لە فەرانسە فەرهەنگی تەوس و تەشەر هێندە بەهێزە کە رێبەر و لایەنەکان ناوێرن فزە بکەن بە تەوس و تەشەر تەمێ دەکرێن و هەر هەنگاوێکی چەوت بنێن بە تەوس و رەخنە راستیان دەکەنەوە. هەر بۆیە فەرانسە دیموکراسیەکی سەقامگیر و راستەقینەی هەیە. بەڵام لە ئالمان فەرهەنگی تەنز و تەشەر فرە لاوازە، زۆربەی نووسەران و بیرمەندانی ئاڵمانی تەنانەت ناتوانن پێبکەنن، بۆیە جڤاتی ئاڵمان جڤاتێکی نادیموکراتیک و نەخۆشە و لە دوا رۆژدا مەزنترین کارەسات دەخولقێنێ!

٤- ئاشکرایە کە دەزگای ئەمنی رژیمی ئیسلامی بەسیاسەتی دزێو و ئەهریمەنی توانیویە لە رۆژهەڵات سنوورەکانی نێوان بەها بەرز و ئینسانیەکان و بەها رزیوەکان، سنووری نێوان پێشمەرگە و جاش کەم رەنگ بکاتەوە و بەرەو سڕینەوەی ببا و بەمجۆرە سیستمی ئێتکی/ئەخلاقی لایەنی بەرهەڵستکار بڕوخێنێت. وەها شکەستێک سەد قات لە شکستی سەربازی سامناکتر و کوشندەترە.

بەگشتی فەرهەنگی عامە، کانگایەکی بەخرۆش و بەهێزی جەماوەرییە کە بەقووڵی لەمێژوودا ریشەی کوتاوە و ئەو رێبەرە دەتوانێ سەرکەوتوو بێت کە وزە و پۆتانسیەل و ئاراستەی ئەم فەرهەنگە بناسێت و ژیرانە بەکاری بێنێ.

***

بەرێز دڵشاد هەورامی، پێشمەرگەی دێرینی حیزبی دێموکرات و چالاکی سیاسی لەو پێوەندەدا دەنووسێ:

بۆ کاک خالید عەزیزی

بەرێزم بیستومە وتوتە، پێم ناخۆشە بە جاش ئەلێن جاش!ئەی باشە کاکە گیان، لەسەری نارۆم باشت وتووە یا خراپ، دەست‌و دەمت خۆش. ئەمما بە جاش نەلێن جاش بێژین چی؟

بێ‌شک بەرێزتان دەزانن کە ئەبێ هاوکات پیشنیارێکت بۆ جێ‌گرەوەی وشە یا ئەو دەستەواژە کۆنە هەبێ کە لات وایە کاربۆردی نەماوە یا بەکار بردنی توشی زەرەرمان ئەکات.چیت هەیە لە باتی جا؟خۆفرۆش باشە؟ ئەدی وڵات فرۆش؟ سەگباب چۆنە؟ نەکا بتهەوێ ناویان بنی جیابیر؟ بروا بکە ئەمرۆژانە شتی واسەیرو سەمەرە دەبیسین ئێتر هیچمان لە لا سەیر نەماوە.لە گەل سلاوێکی گەرم، چاوەروانی پەردەلادانین لەسەر ئەو پێناسە تازەیە کە لە جێ‌جاش پێتان باشە بیخەنە سەر فەرهەنگە کوردیەکانی نەوەی داهاتو.

***

ئەندامی پیشووی کومیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکرات و چالاژی سیاسی “جەعفەری حامێدی” لەم پێوەندەدا دەنووسێ:

بو كاك خاليدى عه‌زيزى:

وێڕای سڵاو!

چاك و خراپ، گه‌وره ‌و بچووك، جوان و ناحه‌ز، ره‌سه‌ن و ناره‌سه‌ن، ژير و كه‌وده‌ن، به‌ويژدان و بێ ويژدان، راوه‌ستان و ته‌سليم بوون، خاوه‌ن بيرو وه‌ دواكه‌وتوو، شه‌ڕا فه‌تمه‌ند و بى شه‌ڕه‌ف، ئازاد و كۆيله، به‌هه‌شت و جه‌هه‌نه‌م، رێگا و به‌ربه‌ست، ئه‌ستوور و باريك، به‌پێز و بى هێز، راست و چه‌وێل، پێكه‌نين و گريان، سپیی و ره‌ش، خاوه‌ن به‌زه‌يى و بێ به‌زه‌يى، خزمه‌تكار و ته‌وه‌زه‌ل، زۆردار و بنده‌ست، نيشتمانپه‌روه‌ر خۆ به‌ده‌سته‌وه‌ده‌ر، سه‌نگه‌ر گرتن بو رزگارى و سه‌نگه‌ر گرتن بو داگيركه‌ر، پێشمەرگە و جاش، و……..هتد

هه‌ر كات تواندرا ئه‌و دوو، دوو، به‌شانه‌له‌گه‌ل يه‌ك نه‌هێندرێن، ده‌شتواندرێ، پيشمه‌رگه‌ و جاش وه‌ك دوو به‌ش نه‌هيندرێ!

بويه‌:
ليبوردن به‌پيى ياسا به‌ڵێ، ناو گورين هه‌رگيز!

***

هەورامان دروودی” پێشمەرگەی دێرینی حیزبی دێموەکرات دەنوويسێ:

هەر ئەو جۆرەی وشەی پێشمەرگە جوانترین ناوە بۆ ئەو کوردانەی چەک لەدەست و گیانفیدا پارێزگاری لە کوردستان ئەکەن. ئاوایش بۆ ئەو کوردانەی خەیانەت بە نیشتمان و کەواسوری پێش لەشکەری داگیرکەرن، وشەی “جاش” پر بە پێستیانە. بەداخەوە هەتا کورد خۆفرۆشی هەبێت وشەی “جاش”یش هەر ئەمێنێت.

***

بەریز تاهیر قاسمی ، لایەنگری حدک و چالاکی  سیاسی  دەنووسێ:

لە پەڕاوێزی وتووێژەکەی کاک خالیدی عەزیزی لە گەڵ کوردکاناڵ دا؛ منیش پێم خۆش نییە وشەی جاش بۆ هیچ کوردێک بە کار بێنم. بوونی دیاردەی جاشایەتی لە ناو کوردان و لەوەش زیاتر تەخشان و پەخشان بەم وشەیە، هیچ شانازیەکی تێدا نییە. هیوادارم هیچ کوردێک وا نەکا ئەو وشەیەی بۆ بە کار بێنن و ئەوانەش کە ئەو ناوەیان لە سەرە، لە خۆیانی داماڵن. هاوکات هیچ کوردێکیش بۆ نیشاندانی ئاستی ‘شۆرشگێڕی’ خۆی، خۆ بە سەر بەشینەوەی ئەم وشەیە دا با نەدا…

***

بەرێز برایم جەهانگیری لایەنگری حدک و چالاکی سیاسی دەنووسێ:

سەبارەت بە وشەی جاش: دەزانم زۆر کەس لەو بارەوە دواوە و ڕەخنەیان لە کاک خالید گرتووە ، پۆستەکەی کاک دڵشاد جەمشیدی خۆشەویست و کاک کاوەو چەند کەسێکی دیکەشم دیوە، بە خاترجەمی قسەی ئەو بەڕیزانەش هیچ شتێکی سەیر و عەجایب نییە و وەک کاک خالید پێێ وایە ئەو وشەیە شیاوی کوتنەوە نییە ئەو دۆستانەش پێیان وایە کەسێک کە خەیانەتی لە میلەتەکەی کرد دەبێ بە سووکترین وشە ناوی بێنێ. بۆیە ئەو باسە دەورووژێنم چون من زۆر لە پێش کاک خالیدی بەڕیزیشدا هەر بە کردەوە وام کردووە و قەت دەگەڵ بەکار هێنانی ئ…ەو وشەیە نەبووم ونیم، لە هەموو نووسراوەکانی مندا باوەڕ ناکەم کەس بتوانێ یەک جار ئەو وشەیە ببینێتەوە، من لە جیاتی ئەو وشەیە ” چەکدارانی سەربەڕێژێم” بە کار دێنم. نەک لەبەر ئەوی بم هەوێ لە باری گوناهانی ئەوان کەم بکەمەوە یان کاری ئەوانم پێ کەم بووبێ لە خەیانەت کاری بەڵکوو، وتنەوەی ئەو وشەیە لە زمان و قەڵەمی خۆم ڕانابینم و هەرگیزیش بەکاری ناهێنم.

***

هەروەها جیا لە چالاکانی سیاسی ، چالاکانی بوارەکانی دیکەش  لەسەر وتەکانی سکرتێری گشتیی حدک هەڵوێستیان نواند. بۆ نموونە لە بواری تەنز و هەروەها شێعر هۆنینەوەدا شاهێدی هەڵوێست بووین.

لێرەدا هەڵوێستی شاعیری رۆژهەڵاتی بەرێز “فەریدوون ئەرشەدی” کە لە قاڵبی شێعرێکدا دەریبرێوە، بە نموونە دێنینەوە:دووبارەی دەکەمەوە مەبەستم وڵامدانەوە بەکەس نییە هەر وەک ئەمن خۆم بەهەقدار دەزانم ئەو بۆچوونەم هەبێ ئەوانیش مافی خۆیانە کە بۆچوونی جیاوازیان لەو بارەوە هەبێ و من رێز لە باوەڕی هەموو ئەو کەسانە دەگرم کە وەک من بیر ناکەنەوە.

جاش

فه‌ریدوون ئه‌رشه‌دی

رێگه‌ بۆ دوژمن خۆش ده‌که‌ی ؟
جاشی !
رۆڵه‌ی میله‌ت به‌ گرت ئه‌‌ده‌ی ؟
جاشی !
‌ ره‌وتی خه‌بات ده‌شێوێنی ؟
جاشی !
میژووی خه‌ڵک ‌ لار ئه‌نووسی ؟
جاشی !
خنجه‌ر له‌ پشتی چیا ئه‌ده‌ی ؟
جاشی !
وه‌کوو پواز، داری ئازادی شه‌ق ده‌که‌ی ؟
جاشی !

له‌ کارگه‌ی میژوودا
تا هه‌تا هه‌تایه‌،
ناوێکی وات پێ بڕاوه‌
نه‌ به‌ ئاو و نه به‌‌ ئاگر ،‌
نه‌ به‌ پاساو ،
ئه‌و ناوه شیاوه‌
‌ له‌ بوونی بۆگه‌نت
پاک نابێته‌وه‌ .

ده‌رباره‌ هه‌ڵوێست

Profile photo of هه‌ڵوێست

ئه‌مه‌ش ببینه‌

ژمارەیەک نووسەر و رۆژنامەنووس روو لە کۆسرەت رەسوڵ: هەڕەشەکردن لەرۆژنامەنوسان راگرن

هەڕەشەکردن لەرۆژنامەنوسان راگرن ‌‌رۆژی٢٢ی حوزەیران، “سەرتیپ جەوهەر” رۆژنامەنووسی هاوکارمان لەلایەن هێزێکەوە بەناوی جێگری سکرتێری گشتی …

لە پاپ ئایدل هەتا کوردئایدل (بەشی سێهەم)

تەبلیغاتی بازرگانی لە ڕادیۆ و تەلەوزیۆن بە پێی قانوون بڵاو دەکرێتەوە و تەلەویزیۆنی گشتی و …

وەڵامێک بنووسە

بازدە بۆ تووڵامراز