سه‌ره‌تا / بابه‌تی نوێ / مەمی ئالان بە هەورامی بەشی سێیەم

مەمی ئالان بە هەورامی بەشی سێیەم

ئامادەکردن و هێنانەسەر رێنووسی نوێی کوردی: سدیق بابایی

بەشی سێهەم

هه‌رده‌م
٩٨
هەردەم هەر ساعەت رازان مەکەردن
جە گۆشەی لەبان شەربەت مەوەردن
٩٩
ئاخەرە لئەنجام خاتووزین بوێش
عەرز کەرد و خدمەت ئەمیر دڵرێش
١٠٠
بوێم مەزانوون چەرخ پڕ ستەم
ئاخر مەکەرۆ هەردوومان جە هەم
١٠١
ئێد خاسەن نگین رەد بەدەل کەریم
نەبا جە ناگاه‌  جە یەک بویەریم
١٠٢
هەردوو نگینان رەد بەدەل کەردن
نە جامەی راحەت سەر وە خواب بەردن
١٠٣
بدیه‌ وای چەرخ، جەور ستەمکار
چە قەهرێ دارۆ جە یاران یار
١٠٤
قیامەت ئەوسا مەبۆ ئاشکار
عاشق بێ مەعشووق بگیرۆ قەرار
١٠٥
ئه‌ی دونیای فانی هەر پاسە کەردەن
مایەش رەنج و غەم فەراق و دەردەن
١٠٦
بە ئەمر قودرەت بەنای بان سەر
پەیدا بین دەردەم ئەو دوو کەبووتەر
١٠٧
هۆرداشتن خاتوون هەم وە بێ ئەندێش
بردن وە ئۆتاق جاگە و ماوای وێش
١٠٨
پاسه‌شان واتن بۆزۆرگان دین
رازشان مەندن نە رووی سەرزەمین
١٠٩
هەرکەسێ دوو کەس بکەرۆ جە هەم
بێشک یاگەشن ماوای جەهەننەم
١١٠
ئەر کەسێ کەسێ و یەک شاد کەرۆ
جەنەتولما وا پەی وێش مەبەرۆ
١١١
مەبۆ وە هەمراز حووران جەنان
سەرئازاد مەبۆ بە ئەمر سوبحان
١١٢
بشنەو جە خاتوون وەقتێ سوب سەحەر
جە خواب مەستی سەر ئاوەرد وە بەر
١١٣
هەرچەند نگە  کەرد کەس نەدی و چەم
دل دا وە تۆڕ دام  نە خم خانەی خەم
١١٤
نگە  کەرد نگین شناسا جە دەست
ئاه سەرد کێشا پەیاپەی پەیوەست
١١٥
واتش خودایا گونه کار نیــم
عاسی شەرمه‌سار دوور جە یار نیــم
١١٦
ببەخشی بە حال جەستەی گرانم
تەن سفتەی زووخال هەم ناتەوانم
١١٧
ئیمشەو چ شەو بێ من کەرد گرۆفتار
سۆپەندئاساییم  وست نە کوورەی نار
١١٨
درێغا درێغ ئیمشەو مەمردم
دامان کەفەن وە خاک مەبردم
١١٩
نەوا بەی دەستوور مەحرووم و مەهجوور
دوور جە یاوەر بۆم یاوەر دوور جە دوور
١٢٠
ئومێدم ئیدەن حەیی ڕەبانی
فەرد و فریادرەس حەق سوبحانی
١٢١
یا باری هەنی شاد بوون و ئەمیر
بەرداری نە پام ئی بەند و زەنجیر
١٢٢
یا ڕۆحم بستان جە تەن بێ قەرار
بێزارم جە گیان مەدەرەم ئازار
١٢٣
بێخود بێ دەردم، مەدهووش بێ جە خاک
نەرگسان و ئەسر خوونی کەرد نمناک
١٢٤
بەی دەستوور خاتوون گرۆفتار غەم
ئەمجار بواچین ئەخبارات مەم
١٢٥
سۆپای خاوەری چون سەردا ئەسەر
داش نە قەلب لەیل شکەست دا لەشکەر

دهۆڵ
١٢٦
دۆهۆڵ ژەندەکان جە قاپی شاهی
ژەندشان نۆبەت شاهی مباهی
١٢٧
کەبکان کۆسار قەهقەشان جەم کەرد
پەروانان جە خەوف سوپای سەیل رەم کەرد
١٢٨
هۆشیار بین جە خاو مۆرغان ماهی
خورووس بەنا کەرد عه‌لی ئه‌ڵلاهی
١٢٩
بێدار بی جە خاو ئەمیر دڵجوو
ئەندووه‌ بارش بێ، کۆ بە کۆ کۆ کۆ
١٣٠
ئاواز کەرد بەنگین ئەو و نیم نەفەس
بە وێنەی مورغێ نە دام و قەفەس
١٣١
ئافتاب و لەگا ن حازر کەر جە لام
ئەدا کەروون فەرز حەیێ لایەنام
١٣٢
بەنگین چون ئەژنی ئاواز ئەمیر
بەرئاما نە خواب چون شیران شیر
١٣٣
ئافتاب و لەگا ن بەرداشت ئاوەرد
یاوا بە خدمەت ئەو شێری نەبەرد
١٣٤
وستش جانماز نە رووی قبلەگاه‌
گرت و دەست ئافتاب ساختەی تەللا
١٣٥
قرار دا لەگا ن ئەو نە رووی زەمین
تا ئەمیر ئابدەست بگیرۆ یەقین
١٣٦
ئێحرام زەڕدۆزش ئالوودەی زەڕ
پەیوەست نە زانووی میر خاتر تەڕ
١٣٧
فەوق بسمللاه‌  ئاوەرد بە زبان
ئابش رێزنا بەنگینە هەمان
١٣٨
فیرۆزەی نگین ئەنگوشت  دی ئەحمەر
سۆمەدا ونەش ئەخزەری ئەخزەر 
١٣٩
ئەمیر وات بەنگین پڕ مێهر و تەمکین
پەی چێش سۆرخ بییەن فیرۆزەی نگین
١٤٠
داش نە رووی شۆعاع نەزەر کەرد مەنزوور
دەردەم شۆناساش حەککاکان دەستوور
١٤١
سەجعەی نگینش کنیا بی بزین
خاتوون دنیا فردەوس بەرین
١٤٢
موزەییەن بە زین بەرکەندەن ئۆستاد
مەم چون دیش و چەم دەست کەرد و فریاد
١٤٣
ئاهێ جە نەهاد بەرئاوەرد و بەر
مەدهووش بی مەدهووش چون زامان خەتەر
١٤٤
بەنگینە چون دیش بەی تەورماجەرا
ئەمیر سەرنگوون نە خاک سیا[1]
١٤٥
واتش مەزانوون یە کار دێوەن
ئەمیر بەی دەستوور حالش پەشێوەن
١٤٦
دەست کەرد و خواندن ئایات شەریف
ئاوەرد بە زبان جسمان لەتیف
١٤٧
دۆعای بێ پایان ئایات کۆبار
هەم زاتۆلشەفا چەنی هەفت حەسار
١٤٨
پەیاپەی مە وەند دەم مەکەرد نە رووش
ئەمیر دەم بە دەم جە هۆش مەشی هۆش
١٤٩
هەرچەند سەعی کەرد پێش ناما شەفا
شەخسێ رەوان کەرد تا بدەرگای شا
١٥٠
جە مقەدەمات هەر چی دی و چەم
عەرز کەرد و خدمەت پادشای ئەعزەم

١٥١
پادشا شنەفت بە بێ پا و سەر
بە تاو تەعجیل بەرئاما و بەر
١٥٢
هەر چەند ئەمیران خاسەی شەهریار
سەنجەق نشینان گوزیدەی نامدار
١٥٣
زەنان کوودەکان قەومان و خوێشان
رەعایا و مسکین چەنی دەروێشان

سه‌فاسه‌ف
١٥٤
سەفاسەف جەم بین پەریێ تەماشا
زلزلە و زاری یاوا بە سەما
١٥٥
بزۆرگان تەمام چەنی غۆڵامان
دەست کەردن و شین ئەمان ئەلئەمان
١٥٦
پادشا تاجش هەوا دا نە سەر
وێش کێشا نە گل چەنی خاکستەر
١٥٧
موات ئەی فەرزەند نوور چەمانم
قووەت زانوو تێغ زووانم
١٥٨
ئه‌سپەری عەدوو هەم دوشمەنانم
نشات ئەفرۆزی دەور جەهانم
١٥٩
هەر چەند ئەساسم نە رووی دونیاوە
نە بۆنەی تۆ وەن مدران بە پا وە
١٦٠
یە چه‌ خەیرت بێ نوور دیدەی دین
چه‌ فاسد چەشمێ وەنەت بی قەرین
١٦١
نەوجوان بەنگین وێش کەرد قەڵاخی
قەڵاخ چە قەڵاخ سیاه‌ قەڵاخێ
١٦٢
تێغی زهراڵوود گرتە بێ بدەست
ئدعاش ئێد بێ وێش بکەرۆ قەست
١٦٣
چەند جە هامسەران  گرتشان بەنگین
سەندن جە دەستش ئەڵماس رەنگین
١٦٤
نمەز چێش واچوو نەمەبۆ تەمام
شەرح ماتەمی ئەمیری ئەنام
١٦٥
سێ شەب و سێ رووز زاری بێ نە كۆش
بەعدەز ڕۆی سێهەم میر ئاما بهۆش
١٦٦
چون ئاما بە هۆش ئەمیری ئەنام
شا بردش سجدەی حەیێ لایەنام
١٦٧
چەند جە حەیوانات بزینە و ئەغنام
کەرد ن تەسەدۆق ئەمیری ئەنام
١٦٨
بەندیان جە بەند گردین بین رەها
کەردشان دۆعا پەرێ پوور شاه‌
١٦٩
چەند هەزار مۆحتاج دەریووزان دەر
مۆنعم بین تەمام جە گەنج و گەوهەر
١٧٠
شۆکرانە گۆیان تەمام بزۆرگان
ساکن بین مەردم جە شۆر و فۆغان
١٧١
بەڵێ شای ئەمیر سەرسام سام بێ
سەد جا مۆبتەڵا وگیر وە دام بێ
١٧٢
نە ئارامش بێ نە سەبر و نە خواب
نە بەد مەزانا نە خەیر و سەواب
١٧٣
دایم نە سۆدای خواب دووشین بێ
جە جۆرعەی مەستی مۆدام نووشین بۆ
١٧٤
راستشان واتەن یاران دۆڵدار
گرۆفتار عەشق هیچ نەدارۆ چار
١٧٥
هەرکەس  گرۆفتار عەشق یاره‌نان
دل پۆڕ پەژاره‌ و ئەندووه بارنان
١٧٦
هەرکەس نە جایێ دڵگرۆفتارەن
رەنگ زەرد و زاعێف هەر لێو و بارەن
١٧٧
تەڵەب کەرد پاشا ئەعیانان تەمام
جە خۆرد و بزۆرگ جە ئەهل سەلام
١٧٨
دەعوەت کەردشان پەی ئەکل تەعام
جۆق جۆق و سەف سەف تەرتیب دا و کام
١٧٩
چەند هەزار خوانان نەعمەت ئەلوان
پۆڕ جە مشک  بید مۆرغان بریان
١٨٠
واردشان تەمام جە سەر تا و پا
دۆعاشان وانا ئەعلا تا ئەدنا
١٨١
مەردۆمان لوان ئەعیانان جا مەند
واردشان قەهوە و شەکەراب قەند

پادشا
١٨٢
پادشا ڕوو کەرد نە ئەعیان و ئەمیر(میـر)
نمەز چێش کەروون بکەران تەدبیر
١٨٣
یە چە حاڵێوەن یاوان و ئەمیر
علاجش چێشەن واچن بێ تەقسیر
١٨٤
بزۆرگان ئامان یەکسەر بە گۆفتار
ئاخرئەلئەنجام ئامان بە ئەخبار
١٨٥
یەکێ وات ئەڵبەت یە کار دێوەن
دێوان هەمێشە کارشان رێوەن
١٨٦
یەکێ وات جنوون ئەسەر دان نە ڕاش
یەکێ وات سەودان نەمەکەرۆ فاش
١٨٧
یەکێ وات سەفراش ئەغڵەبە کەردەن
جەو بۆنە جە خواب  خۆرده‌ن ویەردەن
١٨٨
هەرکەس بڕەنگێ ئامان نە گفتار
مەتبووع تەبعش نەبێ  شەهریار
١٨٩
وات ئەی حەکیمان نادرەی ساڵان
جەی کارە پێم دەن یەکسەر ئەحواڵان
١٩٠
حەکیمان ئامان یەکسەر بە گۆفتار
عەرز کەردن و شاه‌ کای والاتەبار
١٩١
سۆپای عەشق نهان جە سەر جەم کەردەن
جەو بۆنە  راحەت ئارامش بەردەن
١٩٢
هەر عشقەن خۆراک، خواب حەرام کەرۆ
عشقەن یانەی فام و تاراج دەرۆ
١٩٣
پاشا با وەزیر ئەمیران پێش
شی ولای فه‌رزەند نوور دیدەی وێش
١٩٤
واتش ئەی فەرزەند نوور چەمانم
مایەی حەیاتم ڕۆح  رەوانم
١٩٥
یە چە سەودانان یاوانت و سەر
په‌نه‌م واچە راست خەبەر سەرانسەر
١٩٦
گرێوا ئەمیر پەی یار مۆنس
نەوحەش بۆڵەند کەرد نە جەمع مەجلس
١٩٧
واتش ئەی پدەر تاج سەر من
غارەت شی و بەخت بەدئەختەر من
١٩٨
دەردم کارێوەن نەدارۆ دەرمان
ئەر دەوام کەرۆ سەد هەزار لۆقمان
١٩٩
ئاما بە گۆفتار وات ئەی نوور چەشم
گرێوا بە زار بە دیدەی پڕ نەم
٢٠٠
بەشق خۆداوەند واچە پێم تەمام
کێ سەندن بەی تەور وەنەت عەقڵ و فام
٢٠١
جواب دا ئەمیر کەی شاه‌ سەرمەد
نمە تاو واچوو مەسۆچۆ جەسەد
٢٠٢
ئەر باروو نامش ئارۆ  بزۆبان
بێشک مەسۆزۆ رێزەی ئستۆخوان
٢٠٣
چوونکه‌ بەی دەستوور حاجەت مەکەی لێم
قەڵەم دەواتێ باوەران پەرێم
٢٠٤
ئاوەردن کاغەز قەڵەم و دەوات
تەحریر کەرد دەردەم شەرح واقعات
٢٠٥
داش و دەست شاه‌ وانا سەرانسەر
ئاهر وست  نە جەرگ پادشا و لەشکەر
٢٠٦
پادشا چوون حاڵ دەروونش زانا
ڕوو کەرد و قاپی قەیۆم دانا
٢٠٧
دۆعا کەرد یارەب ئی سەودای باتڵ
باندەک وەقتێ بەرداریش نە دڵ
٢٠٨
باز وات ئەی فەرزەند نوور چەمانم
نادرەی دەوران نە رووی جەهانم
٢٠٩
بە قەوڵ مەردوود شەیتان ئه‌ لڕەجیم
دڵ و دەروونت په‌ڕ کەردەن جە بیم

[1] د نوسخەیێ دا وەکی سیاه هاتییە

ده‌رباره‌ سه‌دیق بابایی

Profile photo of سه‌دیق بابایی

ئه‌مه‌ش ببینه‌

بە مەرگی مامۆستا ئەمیری حەسەنپوور، بزووتنەوەی چەپ یەکێک لە ئەمەگناسانی خۆی لەدەدا

ماڵپەڕی هەڵوێست رۆژی شەمە ٢٤ی مانگی جون(ژوئەن)، تێکۆشەری  زمانناس، بیرمەندی چەپ، مامۆستا ئەمیری حەسەنپوور لە …

یادێک لە شاعیری شۆڕشگێڕ سەعیدی سوڵتانپوور

دوای کودەتای ١٣٣٢ی هەتاوی ١٩٥٢ی زاینی–ئەمریکایی-ئینگلیزیی ، شا- زاهیدی و ئیعدامی دەیان رۆڵەی شۆڕشگێڕ و …

وەڵامێک بنووسە

بازدە بۆ تووڵامراز