سه‌رپه‌ڕ نووسه‌ران ‌ سیاسی ئه‌زمونی‌خه‌بات هـونــه‌ر تـه‌نــز وتووێژ فارسی پێوه‌ندی

لێدوانی کۆمەڵە - پارتی سۆسیال دێموکراتی کوردستان سەبارەت بە هەڵبژاردنەکانی خولی نۆیەمی مەجلیسی شوورای ئیسلامیی ئێران: "من بەشداریی ناکەم!"

ئاشکرایە هەڵبژاردن دەرفەتێکە بۆ زۆرینەی هاووڵاتیانی ناو چوارچێوەی دەوڵەتێک کە بتوانن لە فەزایەکی ئازاد و لە فرەیی هەڵبژاردەدا ناڕاستەوخۆ نوێنەرگەلێک هەڵبژێرن کە بە شێوەیەک، کەم یان زۆر نوێنەرایەتی خواست و ویستی کاتیی و درێژخایانیان بکات. هەڵبژاردن لە ئێران لەو ڕووەوە لە کەمبودێکی تەواو ئینیستیتیوسونالیی و ساختارییدا بەڕێوەدەچێت و لە ئاستێکی زۆر جیددیدا لە ڕووی جۆرەکانی بەرقەرارکردنی ئازادییەکانەوە کە بەردی بناخەی هەڵبژاردنی جیددین نە هەر کەم دێنێت، بەڵکو بێداد لە نەبووندان.

بڕیارە لە ڕۆژی ١١ی مارس ٢٠١١ بەرانبەر بە ١٢ی ڕەشەمە ١٣٩٠ نۆیەمین خولی هەڵبژاردنەکانی مەجلیسی شوورای ئیسلامیی ئێران بەڕێوە بچێت. ئەم هەڵبژاردنە لە چەندین ڕووەوە جێی سەرنج و تێڕامانە لەوانە:

· هەڵبژاردنەکانی مەجلیسی شوورای ئیسلامی لە ساڵی ١٣٩٠ یەکەمین و گرینگرترین ڕووداوی سیاسیی و ڕکابەریە لە ئێران لە دووای هەڵبژاردنە پڕ هەراکەی خولی دەیەمی سەرۆککۆماری لە ساڵی ١٣٨٨ دا .

· هەڵبژاردنەکانی مەجلیس پێشەکیەکی چارەنووسازە بۆ هەڵبژاردنەکانی سەرۆککۆماری کە بڕیارە لە ساڵی ١٣٩٢دا بەڕێوە بچێت، واتە ساڵێک دووای دەست بەکارکردنی مەجلیسی نۆیەم.

· هەروەها بەشداری کردن یان نەکردنی بەرەی ڕێفۆرمخواز لە ئێران کە لە ماوەی ٢ ساڵی ڕابردوو هەندێک لە سەرۆکەکانیان لە ئێران دەستبەسەر کراون و هەڵهاتوون بۆ دەرەوەی ئێران.

ئێستاکە لە ئێران ناکۆکیەکان سێ باڵی سەرەکی گرتووەتەوە، ناکۆکیەکانی نێوان دەسەڵاتداران و باڵەکانی دەسەڵات، زۆرتربوونی مەودای نێوان جەماوەر و ڕژیم لە ڕووی سیاسی و ئابووریەوە و هەروەها ناوکۆکی نێوان دەسەڵات و وڵاتانی ڕۆژئاوایی گەیشتووەتە قۆناغێکی نوێ.

تایبەتمەندی ڕەوشی هەنووکەیی و هاوکات بوونی ئەم دژبەریانە ڕەنگە ڕەوشی ئێران بەورەو قەیرانێکی نوێ ببات. هەروەک لە ڕووی دەرەکیەوە ئەم قەیرانە گەیشتووەتە ئاستی بێ متمانەیی و سەپاندنی سزاگەلی زۆر بە سەر ئێراندا کە کاریگەری کردووەتە سەر جەماوەر و حکوومەتیش، لەلایەکیتر کەوتنە ژێر گوشاری هاوپەیمانیی ستراتیژی ڕژیم (سوریە) و ئەنجامەکانی ئەو گوشارانە کاریگەری دەکاتە سەر هاوسەنگیەکان و زیاتر بوونی قەیرانەکانی ڕژیم.

لە ڕووی ناوخۆیەوە قەیرانە ئابووریی، سیاسیی، کۆمەڵایەتییەکان و سەرکوتی گەلانی بندەست کە هەر کات ئەگەری سەرهەڵدان و تەقینەوەی جەماوەری هەیە، گەیشتووەتە لووتکە.

هەروەها به‌شێكی گرینگ له‌ ریفۆرمخوازانی ئیسلامیی ‌و ئه‌وانه‌ی پێیانوابوو به‌ به‌شداریكردن له‌م گه‌مه‌یه‌ ده‌توانن شتێك به‌ده‌ست بێنن، ئێستا به‌و قه‌ناعه‌ته‌ گه‌یشتوون كه‌ به‌شدارییکردن له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان بێجگه‌ له‌ به‌خشینی ڕەوایەتی به‌ مانه‌وه‌ی سیستەمی دەسەڵات هیچ سوودێکی دیکەی نابێت، هەر بۆیە ڕژیمی کۆماری ئیسلامیی ناچارە بە بەڕێوەبەردنی ئەم هەڵبژاردنە، چونکوو دووابەدووای ڕووداوەکانی پاش هەڵبژاردنی خولی دەیەمی سەرۆککۆماری ئێران، لە ئاستێکی شایان باسدا ڕەوایەتی خۆی لە ئاستی نێودەوڵەتییدا لە دەستداوە، هەر بۆیە چۆنیەتی نزیکبوونەوەی کاربەدەستانی ڕژیم لەم هەڵبژاردنانەدا لە لایەن کۆمەڵگای نێودەوڵەتییەوە چاودێری دەکرێت و ڕەنگە کاربەدەستانی ڕژیم بۆ ڕەوایی بەخشین بە خۆیان شێوازێکی تری نزیکبوونەوە لەم هەڵبژاردنانە بگرنە بەر.

چۆنیەتی بەرێوەچوونی ئەم هەڵبژاردنانە هەر لە ئێستاوە لە پەیامێکی ڕابەری کۆماری ئیسلامیی (خامنەیی) دیارە کە دەڵێت: نابێت ڕێبدرێت هەڵبژاردنەکان وەرچەرخێن بۆ بابەتێکی ئاسایشیی. وەزیری ئیتلاعات هەمان ڕووانگە دەردەبڕێت کاتێک دەڵێت: مەترسیەکان بۆ هەڵبژاردن لە کەمیندان و نابێت ڕێ بە خۆنواندنی هیچ لایەنێک بۆ بردنە ژێرپرسیاری هەڵبژدارنەکان بدرێت. ڕاپۆرتی وەزیری ناخۆ سەبارەت بە شێوازی بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنەکان کە تیایدا پرسی ئاساییش خاڵی سەرەکییە هەروەها شایانی باسە. کەوابوو دووای گفتوگۆیەکی زۆری دەسەڵاتدارن لە سەر سیناریۆی هەڵبژاردنەکان و گرتنەبەری ڕێوشوێنی پێویست دیارە کە هەموو شتێک دەستنیشان کراوە و وا چاوەڕووان دەکرێت کە تەنیا بەشدرای بەشێکی کەم لە بنەماخوازەکان و لایەنە جیاوازەکانی نێوان ئەو باڵە هەڵبژاردنەکان بەڕێوە بچێت.

جگەلەمانە یەکێک لە گەورەترین کێشە ناوخۆییەکانی حکوومەت ئەوەیە کە کاربەدەستانی ڕژیم بیریان لە گۆرانکاڕیی لە پێکهاتەی حقوقی و میکانیزمی هەڵبژاردنەکاندا کردووە، بە وتەی خامنەیی دەتواندرێت نیزامی سەرۆککۆماریی بگۆڕدرێت بە نیزامی پارلەمانیی، کە بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ لە ڕێگای نوێنەرە دەستنیشانکراوەکانەوە بەڕێوە بچێت. بێگومان گرتنەبەری ڕێوشوێنێکی لەو چەشنە، بۆ ڕێگریە لە خۆنواندنی سەرۆککۆماری داهاتوو لە بەرانبەر دەسەڵات. ڕژیمی ئێران لە ئاییندەدا بەرگەی جۆری لەم ناتەباییەی ئێستای نێوان سەرۆککۆماریی و رابەرایەتیی مەزهەبی ناگرێت.

بایکۆتکردنی هەڵبژاردنەکان

لە ئێران هەڵبژاردنەکان بۆ خەڵک بەردەوام رێکارێک بووە بۆ نیشاندانی ناڕەزایەتیی لە بەرانبەر دەسەڵات، بە واتایەکی تر خاڵێکی لاوازی ڕژیم پرۆسەی هەڵبژاردن و بەشداری نەکردنی جەماوەرە. هەرچەندە ئەوە راستیەکە کە بەشداریکردن یان نەکردنی جەماوەر لە هەڵبژاردنەکاندا ڕەنگە کاریگەریەکی لە سەر چارەنووسی هەڵبژاردنەکان نەبێت، چوونکو ئەو سێناریۆیە پێشتر لە لایەن بەڕێوەبەرانی ڕژیمەوە گەڵاڵە کراوە، بەڵام نزمیی ئاستی بەشدارییکردنن لە هەڵبژاردنەکاندا راستەوخۆ شەرعیەتی نیزام دەخاتە ژێرپرسیار.

هەڵبژاردنەکان لە کوردستان بەردەوام وەک ئامرازێکی تاکتیکیی لە دژی دەسەڵات بەکار هاتووە، زۆربەی جارەکان لایەنەکانی ئۆپۆزسیۆنی کوردیی هەستاون بە بایکۆتکردنی هەڵبژاردن و جارناش دەنگی ئەرێیان داوە بە هەندێک لایەنی ڕێفۆرمخواز، بە تایبەتیی لە هەڵبژاردنەکانی خولی دەیەمی سەرۆککۆماری ئێران، چەندین لایەن کوردی بەدەرکردنی لێدوان و بەڕێوەبردنی بەرنامە وپڕۆگرامی تایبەت لە راگەیاندنەکانیان، پشتیوانی خۆیان بۆ هەڵبژاردنەکان نیشانداوە، بە سەرنجدان بە شەرت و مەرجەکانی خۆیان، لەگەڵ ئەوەیشدا ئەنجامەکانی لە جارانی پێشوو بۆ نەتەوەی کورد خراپتر بووە، نەک باشتر.

سەرەڕای هەموو ئەم قەیرانانە و تێپەڕبوونی کات، بەتایبەتی لەدووای دژکردەوەی نێگاتیڤ و تۆندی ڕەوتی دەسەڵات بە پێشمەرجی بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکان بە پێشنیار و مەرجەکانی کەسانێک لە ناو دەسەڵات لەوانە محەمەد خاتەمی و ئەوانی دیکە و لێدوانی هەندێک لە باڵە ڕێفۆرمخوازەکانی ناو ئێران بۆ بایکۆتکردنی هەڵبژاردنەکان هێدی هێدی گەیشتووەتە ئەو ئاستەی کە چاوەڕووان ناکرێت تەنانەت زۆرێک لە لایەنگرانی دەسەڵات خۆیان لە هەڵبژاردنەکانی خولی نۆیەمی مەجلیسدا بەشداری بکەن. سەپاندنی دەستبەسەرداگرتنی ڕابەرانی ناوبراو بە ”بزووتنەوەی سەوز“ کەڕووبی و موسەوی لە ماڵی خۆیاندا لە ڕژیمدا پوازێکی بەرچاوە و ئەگەر لە بەر چاوی دەرەوەیش هەردوولا جۆرێک لە سازش بنوێن، ئێمە دەزانین کە چارەسەرکردنی لە بنەڕەتدا هاسان نییە.

لەگەڵ ئەوەیشدا نیشانە هەن کە ڕژیم لە هەوڵی ئەوەدایە کە تەنووری هەڵبژاردنەکان زۆر گەرم نەبێت، بۆ ئەوەی دەرەفەتی هیچ جۆرە دەستێوەردانێک نەهەڵێتەوە تا نەبێتە سەرەتایەک بۆ سەرهەڵدان و ناڕەزایەتی جەماوەریی بە تایبەتی لەم قوناغەدا کە وڵاتانی تونیس، میسر، یەمەن و ... توانیان لە ڕێی سەرهەڵدانی جەماوەریەوە گۆڕانکاریی بێننە ئاراوە، هەروەها بە هۆی ئەو قەیرانەی ئەستۆی هاوپەیمانی ستراتیژی ئێران (سوریە)ی گرتووەتەوە، کە بێگومان ئێرانیش ناتوانێت جیاواز لەوان بێت.

کۆمەڵە – پارتی سوسیالدیموکراتی کوردستان لەو باوەڕەدایە بۆ گەیشتن بە قۆناغی بایکۆتی کارا و پەراوێزخستنی ڕژیم، پێویستە کە بۆ بایکۆتکردنی هەڵبژاردنەکان لە شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان "بزووتنەوەی بایکۆت" بە بەشداری سەرجەم لایەنە کوردەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دابمەزرێت. لەم رووەوە ئێمە داوا لە هەموو دڵسۆزان و تێکۆشەرانی کوردستان دەکەین کە باوەجودی جیاوازیی بیروبۆچوونمان بزووتنەوەی بایکۆت" بەهێز بکەین و ڕووخسارێکی نەتەوەیی و کوردستانیی بدەینێ. لە کاتێکی وادا بۆ بایکۆتکردنی هەڵبژاردنەکان پێویستە "بزووتنەوەی بایکۆت" بە هەموو توانایەکیەوە بواری زانستیی بۆ هەر تاکێکی کورد بخوڵقێنێت تا لەسەر بنەمای هۆشیاریی تاکیی و کۆمەڵایەتیی بگاتە ئەو باوەڕەی کە دروشمی "من بەشداریی ناکەم!" هەڵبگرێت.

گرینگترین لایەنی هەڵبژاردن هەبوونی هەڵبژاردەی جیاواز و جۆرەکانی ئازادییە کە لە ئێستای ئێراندا نییە و دەسەڵات لە نمایشنامەیەکی ناسەرکەوتووانە و هەرزانبەهادا پێی وایە لە ژێرفشاردا چاوبەست لە خەڵک دەکرێت، ئەو هەڵبژاردنانە بەڕێوە دەچن. لەبەرئەوە سەرئەنجام دروشمی ئێمە وەکو "کۆمەڵە – پارتی سوسیالدیموکراتی کوردستان" ئەمەیە: "من بەشداریی ناکەم!". من وەکو ئەندامی نەتەوەیەکی بندەست کە لە گەلێک مافی هاووڵاتیی و دیموکراتیی بێبەشم و هیچ جۆرە مافێکی نەتەوەییم لە ئێراندا نییە لە هەڵبژاردنی نوێنەرانی مەجلیسێکدا بەشدار نابم کە شەرعیەت بە چەوسانەوەم دەدات، کە لە جێی ئەوەی بە جیددیەتیەکی سیاسیی و رەووشتییەوە ئەرکی گەڵاڵەکردن و داڕشتنی یاسامرۆییەکان بێت، بە پێجەوانەوە تا ئێستا نەیتوانیووە:

١. یاسای بەرانبەریی مرۆڤەکان پەسەند بکات. بە ئەزموون و لە کردەوەی ڕۆژانە لە هەموو بوارەکانی ژیاندا دەردەکەوێت و نیشان دراوە کە حیسابی ”هاووڵاتیی“ بۆ کورد نەکراوە و ناکرێت.

٢. یاسای نەهێشتنی هەڵاواردن پەسەند بکات

٣. یاسای دیاریکردنی مافی چارەی خۆنووسینی مرۆڤەکان و نەتەوەکانی بندەست لە ئێران پەسەند بکات. بە ئەزموون و لە کردەوەی ڕۆژانە لە هەموو بوارەکانی ژیاندا دەردەکەوێت و نیشان دراوە کە حیسابی ”نەتەوە“ بۆ کورد نەکراوە و ناکرێت.

٤. یاسای پەروەردە بە زمانی دایک پەسەند بکات

٥. یاسای نەهێشتنی لە سێدارەدان پەسەند بکات، کە لە زۆر حاڵەتدا لە سێدارەدان تەنیا لەبەر کورد بوونە

٦. تەنانەت نەیتوانیووە زۆرێک لەو یاسایانەی کە لە مەجلیس خۆیدا پەسەند کراون بخاتە بواری کردارەوە و بەدووداچوونی بۆ بکات.

کۆمەڵە – پارتی سوسیالدیموکراتی کوردستان

٢٥/١٢/٢٠١١

بۆ ناردنی کۆمێنت یا روانگه‌ و بۆچوونی خۆت له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌، له‌م فۆرمه‌ که‌لک وه‌رگره‌