|
ئێران بوە بە "ئێرانستان" و "تەجزییە" بوە
خەلیلی غەزەڵی
حەمە رەزاشا لە سەروبەندی دارمانی دەسەڵاتەکەیدا لە کونفراسێکی رۆژنامەوانیدا
ڕایگەیاند: " من پەرۆش و ترسم ئەوەیە کە پاش من ئێران ببێتە ئێرانستان". ئێستا
پاش ٣٠ و چەند ساڵ هێندێک کەس و لایەنی فارسی شۆڤینیست ئەوە بە تێگەیشتوویی و
زانایی ناوبراو دادەنێن و بە بەژن و باڵایدا هەڵدەدەن. بەڵام بە ڕای من ئەوە
نەک لە تێگەیشتوویی حەمە رەزا شا، بەڵکە لەوەیڕا بوو کە خۆی دەیزانی لەگەڵ
باوکی چییان کردوە و چەندە خەڵکی غەیرە فارسیان چەوساندوەتەوە و چۆن بە زەبری
تفەنگ و شەلاخی ژاندارم هەوڵیان دەدا نەتەوە سازیی بکەن و، بەتەما بوون
نەتەوەیەک بەناوی نەتەوەی ئێرانی پێک بینن. نەتەوەیەک کە بڕیار بوو بە زەبر و
زەنگ و کوشتاری نەتەوەکانی دیکەی دانیشتووی ئێران پێک بێت.
گەرچی پەهلەوییەکان بۆ ئەو مەبەستە لە جەنایەت و سەرکوت تەنانەت ئاسیمیلاسیون
درێغیان نەکرد، بەڵام بە شاهێدیی مێژوو، ئێستاشی لەگەڵ بێت، هێشتا بەشێکی زۆر
لە دانیشتوانی ئەو جوگرافیایە کە ئێرانی ناو نراوە، خۆیان بە ئێرانی نازانن و
خەڵکێکی زۆرتریش خاوەن ناسنامەیەکی غەیری ئەوەن کە بەسەریاندا سەپاوە.
بێگومان ئەوشێوە لە "نەتەوە سازی"ی پەهلەویەکان کە چەشنێک لاساکردنەوەی نەتەوە
سازییەکەی کەماڵ مستەفا (ئاتاتورک) بوو،کە تەنانەت خۆشیان باوەڕیان پێ نەبوو.
بۆیە پێش رویشتنی ترسی لەوە بوو کە ئیران ببێتە ئێرانستان. واتە نەتەوە
سەرکوتکراوەکان دیسان بۆ داوای مافەکانیان سەرهەڵبدەنەوە.
حەمە رەزا شا باش دەیزانی کە ئەو "دوورگەی ئارامش"ـە کە بە یارمەتیی رۆژئاوا
پێکی هێنابوو، لە سەر سووتان و تەحقیر و سەرکوتی خەڵکانێکی غەیرە فارس دەستەبەر
ببوو، کە گەر بێت و هەر سات و ئان نووکی رم و شریخەی شەلاخ و دووکەڵی بارووت و
ترسی ساواک و ژاندارم لە سەریان نەمێنی، وەکوو قەقنووس لە ناو خۆڵەمێشی خۆیاندا
سەرهەڵ دەدەنەوە و وێڕای پێداگرتن لە سەر ناسنامەی خۆیان، داکۆکی لە کەرامەت
و بوونی خۆیان دەکەن.
بەڵام بە پێچەوانەی بۆچوونی حەمە رەزا شا، دیتمان پاش رووخانی دەسەڵاتی
پەهلەویەکان، دەسبەجێ ئێران نەبوە ئێرانستان و ئەوە تەنیا گەلی کورد بوو کە
سەرەتا بۆ گەیشتن بە مافەکانی هاتەمەیدان و پاشتر لە ئاستێکی کەمتر و لاواز دا
گەلانی دیکە. بەڵام بەهۆی هاتنە سەرکاری دەسەڵاتێکی مەزهەبیی، و بوونی
زۆرینەیەکی شیعە لە ئێران و ئەو تەوەهومەی کە شیعە بە خومەینی هەیان بوو،
ئێرانستانەکەی حەمە رەزا ئەگەرچی زەمینەی هەبوو، بەڵام نەهاتە دی.
حکوومەتی نوێ گەرچی لەسەر بناخەی مەزهەب(ئەویش مەزهەبی شیعە و ویلایەتی فەقی)
دامەرزابوو، بەڵام ئەمەگدارانە هەمان سیاسەتی پەهلەوییەکانی لەمەڕ
ناسیوناڵیزمی ئێرانی بە هێژمۆنیی نەتەوەی فارس درێژە پێدا. حکوومەتی ئیسلامی
بەمەبەستی بڕەودان بە فراوانخوازیی مەزهەبیی خۆی، پێویستی بە "ئێران"ێکی
یەکگرتوو و بەهێز بوو و بۆ ئەم مەبەستەش لە کوشتار و جەنایەت دا رووی
پەهلەوییەکانی سپی کرد. ئەگەر پەهلەوییەکان سەرکوت و لە خوێندا شەڵاڵ کردنی
حەرەکەتە عەشرەییکان و سەرکوتی دوو بزووتنەوەی رزگاریخوازی کوردستان و
ئازەربایجانیان لە مێژوودا هەبوو، حکوومەتی ئیسلامی هەر لە سەرەتای هاتنە
سەرکارەوە جەنایەتی لە کوردستانەوە بۆ تەبرێز و تورکمەن سەحرا و ئەهواز و
ئابادان و بەلووچستان و... دەست پێکرد. لە بەرابەر خواستە نەتەوەییەکاندا
دڕندانەتر لە پەهلەوییەکان هاتە مەیدان و هاوکات هەڵاواردنی مەزهەبی و
دینیێشی بە تەبعیز و هەڵاواردنە نەتەوەییەکان ئیزافە کرد.
لە بەرابەردا، شانبەشانی سەرکوتی بێرەحمانەی حکوومەتی ئیسلامی، تا هاتووە
وشیاریی خەڵک و بەتایبەت نەتەوە سەرکوتکراوەکان زۆرتر بوە و ئەو هوشیارییە پاش
رووخانی سوڤیەت و دواتر هاتنە ئارای شۆڕشی ڕاگەیەنەریی بەشێوەیەکی تەساعودی
رووی لە بەرزبوونەوە کردوە. تا ئەو جێگایە کە ئێستا ئیتر ئەوە تەنیا نەتەوەی کورد
نییە کە داوای دیاریکردنی چارنووسی خۆی دەکات و هاوکات نەتەوەی ئازەری،
بەلووچ، عەرەب و تورکمەن و... بەشێوەیەکی جەماوەری و بەرین خوازیاری
چارەسەرکردنی پرسی نەتەوەیی لە ئیرانن.
ڕاستی ئەوەیە ئەو وڵاتەی کە ئیرانی ناو نراوە، هیچکات لە سەر خواست و ئاواتی
دانیشتوانی پێک نەهاتوە و هیچکات لە دانیشتوانی پرسیار نەکراوە کە رزای بە
چارەنووسی خۆیان هەن یا نە. ئێران(وەک زۆر وڵاتی دیکە) لەسەر سازانی
ئیمپریالیستەکان و پاش شەڕە جیهانییەکان و سازانی زل هیزەکان دامەرزاوە و
دانیشتوانی خاوەن بڕیار لەمەڕ چارەنووسی خۆیان نەبوون. هاوکات حکومەتەکانی زاڵ
بەسەر ئەم وڵاتە دەسکردەدا بەهۆی زەبر و زۆر و سیاسەتی نکۆڵی و سەرکوتیان، تا
هاتوە، لە دڵی نەتەوەکانی سەرکوتکراودا (بەهۆی سیاسەتە دژی ئینسانییەکانیان)
تۆوی بیزاریی لە مانەوە لەو چوارچێوە سەپیندراوە یان چاندوە. بەشێوەیەک هەر ئان و سات
چاوەروانی سەهەڵدانی هەڵیک دەکەن کە بتوانن ئیرادەی خۆیان لەسەر چارەنووسیان
بەکار بێنن. بۆیە بەباوەڕی من لەمێژە کە ئێران بوە بە ئێرانستان و لە هەقێقەت
دا لە دڵی دانیشتوانی(لە نەتەوە ستەملێکراوەکان)دا تەجزیە بوە. ئێران ئێستە
وەکوو "تەسبێح"ێکە کە تەنیا پەتێکی پرتووکاو دەنکەکانی(نەتەوەکان) پێکەوە
لکاندوە و هەرئان و سات ئەو بەنە پرتووکاوە بپسێ، هەر دەنکە و بەلایەکدا دەچی.
ئەوە هەقێقەتێکە کە تەنیا ناسیونالیستە فارسەکان تەوژمی قەوم پەرستیان وەها
کوێری کردون کە ناتوانن (ئەو هەقێقەتە) ببینن.
پێویستە لە کۆتاییدا ئاماژە بەوە بکەم کە من خۆم باوەڕم بە مافی دیاریکردنی
چارنووسە و لەو باوەڕەدام کە هیچ لایەن و حیزب و کەسێک مافی ئەوەی نییە لە
جێگەی خەڵک بیربکاتەوە و بڕیار بدات. من لەو باوەڕەدام کە هەر نەتەوەیەک و
لەوانە نەتەوەی کورد دەبێ ئەو هەلەی بۆ بڕەخسێ کە لە ڕاپرسییەکی ئازادانە و بە
چاودێریی رێکخراوە نێونەتەوەیەکان ، بڕیار لە سەر چارەنووسی خۆی بدات. ئەوسا
بڕیاری زۆرینەی نەتەوەی کورد لەسەر عەمەلی کردنی دیاریکردنی مافی چارەنووس
هەرچی هەبێت(تەنانەت مانەوە لە چوارچێوەی ئێران) بڕیاری گەلە و هەموو لایەنێک
دەبێ بیسەلمێنن. تا ئەو دەرفەتە و تا ئەو ئیمکانە خەبات بەردەوامە.
گهر بۆچوونێکت
لهسهر ئهم بابهته ههیه لهم رێگهوه ئاگادارمان بکه:
|
