پێشنیار بۆ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی دامه‌زرێنه‌رانی په‌رله‌مان، ده‌وڵه‌ت ، له‌شكر و ده‌سته‌ی كاتی نوێنه‌رایه‌تی كوردی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان (ئێران)  له‌سوید

2007.04.21

جه‌عفه‌ری حه‌سه‌نپور

[به‌شی یه‌كه‌م]

1- كورته‌و ئاكام

 ئێستا له‌ده‌ره‌وه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان (ئێران) هه‌لومه‌رجێكی له‌بار  سازبووه بۆ كاركردن له‌سه‌ر پڕۆژه‌‌ی دامه‌زراندنی په‌رله‌مان، ده‌وڵه‌ت و له‌شكری كوردستان. یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه ده‌توانرێ له‌سوید بگیرێ كه ‌له‌وێ سێ كه‌مایه‌تی سێ حیزبی گه‌وره‌ی ڕۆژهه‌ڵات خه‌ریكی تێكۆشانن و ده‌زگاڕاگه‌یاندنه‌‌گشتییه‌كانی سه‌ربه‌خۆی كورد و ڕێكخراوه‌‌كانی ژنان و فێمینسته‌كان و قانونزان و ناوه‌‌نده‌كانی لێكۆڵینه‌‌وه‌ی كورد... ‌هه‌ر له‌ووڵاته‌ چلالاکی‌یان هه‌یه.

به‌هۆی تایبه‌ت بوونی هه‌لومه‌رجی ئێستای ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان ده‌كرێ له‌و كۆبوونه‌وه‌دا، به‌به‌شداری ئه‌وحیزب و ڕێكخراوه‌و كۆڕ وده‌‌ستانه‌ی باسم كرد، ده‌سته‌ی كاتی نوێنه‌رایه‌تی كورد له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات سازكرێ.

1-1-  پێشه‌كی

لێره‌دا پێشنیاره‌كه‌ی خۆم پێشكه‌ش ده‌كه‌م به‌خوێنه‌ره‌وه‌كانی هه‌ڵوێست بۆ قسه‌وباس و هێنانه‌دی پڕۆژه‌كه.

من له ماڵپه‌ری دیمانه‌دا به ‌دوورودرێژی باسی پێویستی پێكهێنانی ده‌وڵه‌ت و په‌رله‌مانی كوردستانم كردووه و لێره‌دا دووپاتی ناكه‌مه‌وه. ئێستا كاتی ئه‌وه‌ هاتووه كه پڕۆژه‌‌یه‌كی دیارو ڕوونمان هه‌بێت بۆ دامه‌زرانی ئه‌و ده‌وڵه‌ت و په‌رله‌مانه.  پێموایه‌ حه‌فته‌ی حه‌ڤده یان هه‌ژده‌ كاتێكی باش‌بێ بۆ گرتنی یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌كه. هه‌رله‌م وتاره‌دا وه‌خته‌كانی دیكه‌ی پڕۆژه‌كه باس ده‌كه‌م. نه‌خشه‌كه ده‌كرێ له ئاپریل ده‌ستی پێبكرێ و له جوڵای ئه‌وساڵ ته‌واوبێ.

 بۆ كاروتێكۆشانی ده‌وڵه‌ت و په‌رله‌مانی كوردستان، زمانی یه‌كه‌م كوردی‌ ده‌بێ و زمانی دووه‌م ئینگلیزی. فارسی له‌ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان ده‌بێته‌ زمانی سێوم. له‌ده‌ره‌وه‌ی وڵات زمانه‌كانی ئه‌و‌وڵاتانه ده‌بنه زمانی چواره‌م.

1-2-  ئه‌وهێزانه‌ی كه ده‌بێ له‌كۆبوونه‌وه‌گه‌ور‌ه‌كه‌دا ببن

ئێستا ئه‌وهێز وده‌ستانه‌ی ده‌بێ بنه‌مای كوردستانی دیموكراتانه‌ دانێن هه‌ن و ده‌بێ پرۆژه‌یه‌ك هه‌بێ بۆ دامه‌زراندنی ئه‌و كۆمه‌ڵگه‌یه.

a) كه‌مایه‌تی حیزبه‌‌كانی كوردستان: ئێستا كه‌مایه‌تی كۆمه‌ڵه‌ی شۆرشگێڕی زه‌حمه‌تكێشانی كوردستان (ئێران)،  ڕێفۆرمخوازه‌كانی ناو  حیزبی دیموكراتی كوردستان (ئێران) و كه‌مایه‌تی حیزبی كۆمۆنیستی ئێران (كۆمه‌ڵه‌‌) واتا باڵی كاك ساعیدی وه‌ته‌ندۆست بوونی خۆیان ڕاگه‌یاندووه و ئاماده‌ن بۆ قسه‌وباس و تازه‌كردنه‌وه‌ی حیزبه‌كانی خۆیان. پارتی ئازادی كوردستان و پارتی سه‌ربه‌ستی كوردستان باسی سه‌ربه‌خۆیی و سازكردنی په‌رله‌مان و ده‌وڵه‌تیان هێناوه‌ته‌گۆڕێ.

b)  نوێنه‌رانی زۆرایه‌تی حیزبه‌كوردییه‌كان: ده‌توانن له‌كۆبوونه‌وه‌كه دابن و بیروڕای خۆیان ده‌ربڕن سه‌باره‌ت به‌ پرۆژه‌كه.

 c) ژنه‌ تێكۆشه‌ره‌كان و فێمینسته‌كان خه‌ریكی هه‌ڵسوڕانی خۆیانن و ئاماده‌ی كار له‌سه‌ر پڕۆژه‌ی سازكردنی په‌رله‌مان و ده‌وڵه‌ت.

d)  ناوه‌‌نده‌كانی لێكۆڵینه‌وه‌ی كوردی و ناكوردی: تێكۆشانیان بۆ ڕوونكردنه‌‌وه‌ی ستراتیژیای شۆرشی كورد هه‌بووه و ده‌توانن به‌به‌رنامه‌یه‌‌كی ڕێكوپێكتر ئه‌و‌كارانه‌بكه‌ن.

e)  قانونناسه‌كانی كورد و ناكورد ده‌توانن یارمه‌تی بده‌ن بۆ نووسینی ڕه‌شنووسی قانونی بنه‌ڕه‌تی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان.

f)  گۆڤار، ڕادیۆ، ماڵپه‌ر، نووسه‌ر، هونه‌روانه سه‌ربه‌خۆكان  توانای وه‌یان هه‌یه ببن به سازكه‌ر و ڕه‌خنه‌گرێكی به‌هێز. كه‌مكه‌م ده‌بێ ته‌له‌ڤیزیۆنی سه‌ربه‌خۆی كوردستانیش سازكرێ.

g)  پێشمه‌رگه‌كانی پێشووی حیزبه‌كوردییه‌كان و ڕابه‌‌ره‌‌كانی خه‌باتی چه‌كداری ده‌توانن پرۆ‌ژه‌یه‌كیان هه‌بێ بۆ دانانی له‌شكری كوردستان و له‌گه‌ل ناوه‌نده‌كانی لێكۆڵینه‌وه‌ی چه‌كداری‌ وڵاته‌كانی ئه‌وروپا و ئه‌مه‌ریكا پێوه‌ندی بگرن.

h)  نوێنه‌رانی ژینگه‌پارێزه‌كان، كرێكاران، ده‌سمایه‌دار، قوتابییه‌كان ، خوێندكاره‌كان، مامۆستا، دوكته‌ر ، سیسته‌ر ، كه‌م‌ئه‌ندام و گه‌نج و به‌ته‌مه‌ن و منداڵ و...  ده‌بێ له كۆبوونه‌وه‌كاندا بن.

i)  نوێنه‌رانی ده‌سته‌ دینداره‌كان، كه‌سایه‌تیه ‌دینداره‌كان ده‌بێ له كۆبوونه‌وه‌كاندا وكاروباره‌كان به‌شداربن.

j)  ده‌وله‌تی سوید و ئۆپۆزیسیۆن ئاگادار كرێنه‌وه له‌و نه‌خشه ‌هێمنانه.

 

1-3- پڕۆژه‌ی یه‌كه‌م: خۆئاماده‌كردن بۆ ڕاپرسی گشتی له ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان (ئێران) بۆ سه‌ربه‌خۆیی، دامه‌زرانی ده‌وڵه‌ت و په‌رله‌مانی كوردستان.

 ئه‌وپڕۆژه‌ ده‌بێ هه‌ر له‌ئێستاوه كاری بۆبكرێ.  كه‌مایه‌تی حیزبه‌كان ده‌ورێكی گه‌وره‌‌یان ده‌بێ له ئاڵوگۆڕ له‌ حیزبه‌كانیان و گۆڕینی وان به‌ حیزبی دیموكراتانه و په‌رله‌مانخواز.  ماڵپه‌ڕه‌ سه‌به‌خۆكان و ئه‌و‌ ده‌ستانه‌ی له‌سه‌ره‌وه باسم كرد ده‌‌بێ له‌ پێكهێنانی ئه‌و كوردستانه زۆر هه‌ڵسوڕاوبن. باسه‌كانی من سه‌باره‌ت به‌و پڕۆژه له‌ ماڵپه‌ڕی دیمانه‌دا ماوه.

1-4- پڕۆژه‌ی دووه‌م: دامه‌زراندنی ده‌سته‌ی نوێنه‌رایه‌تی كورد له‌ده‌ره‌وه‌ی وڵات

به‌هۆی تایبه‌تی هه‌لومه‌رجی ناوچه پێویسته ده‌سته‌یه‌كی كاتی له‌ و ده‌ستانه‌ی له‌سه‌ره‌وه باسم كردپێك بێت و به‌رنامه‌یه‌ك پێشكه‌شی نه‌ته‌وه‌ی كورد له ڕۆژهه‌ڵات و نه‌ته‌وه‌كانی ئێران و ده‌وڵه‌تی كۆماری ئیسلامی ئێران بكات. بۆسازبوونی ده‌سته‌یه‌كی وا ڕه‌نگه یه‌ك مانگ زۆریش بێت. 

1-4-1- پێشنیار بۆ بنه‌ڕه‌تی كاری ده‌سته‌كه

ئه‌لف: كورد نه‌ته‌وه‌یه‌كی بێده‌وڵه‌ته و مافی سازكردنی ده‌وڵه‌ت و په‌رله‌مان و له‌شكری خۆی هه‌یه.

ب: قانونی بنه‌ڕه‌تی كۆماری ئیسلامی ئێران ده‌بێ بگۆڕدرێ و نه‌ته‌وه‌ی كورد وه‌ك یه‌ك نه‌ته‌وه به‌ فه‌رمی بناسێ.

پ: مافی نه‌ته‌وه‌ی كورد به‌دووشێوه چاره‌سه‌رده‌كرێ: یه‌ك ڕاپرسی گشتی بۆ سه‌ربه‌خۆیی له ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان یان مانه‌وه‌ له‌ئێران وه‌ك ده‌وڵه‌تێكی له‌گوێن وڵاته‌كانی یه‌كیه‌تی ئه‌وروپا.

ت:بۆ ئه‌وه‌ی  كورد بتوانێ له‌ چوارچێوه‌ی ئێراندا بمێنێته‌وه، ده‌بێ له‌ئێران هه‌ڵبژاردنی ئازاد بكرێ له‌ژێرچاوه‌دێری نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان و ده‌وڵه‌تێكی دیموكراتانه و سێكولار سازبێ كه مافی نه‌ته‌وه‌كان بسه‌لمێنێ و ئێران ببێته وڵاتێك وه‌ك یه‌كیه‌تی ئه‌وروپا. له‌و ده‌وڵه‌ته‌دا ده‌بێ له‌‌شكر و پۆلیس مافی خۆتێوه‌ردان له‌كاری مه‌ده‌نیان نه‌بێ.

ج:  خه‌بات بۆ سه‌ربه‌خۆیی، هێمنانه‌ ده‌بێ و به‌بێ كه‌لك وه‌رگرتن له‌چه‌ك و له‌شكری ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان (ئێران) به‌شێوه‌ی كاتی له خوارووی كوردستان (عێراق) پێكدێ و دوای ڕاپرسی گشتی ‌ده‌چێته‌وه كوردستان.

چ: گه‌لی كورد دژی هه‌ر هێرشێكی چه‌كدارییه به‌دژی ئێران و تێده‌كۆشێ كه ده‌وڵه‌تی كۆماری ئیسلامی ئێران و ده‌وڵه‌تی ئه‌مه‌ریكا به‌شێوه‌ی ئاشتیخوازانه كێشه‌كانیان چاره‌سه‌ركه‌ن.

ح: خۆ ئاماده‌كردن بۆ هه‌ڵبژاردن له‌ناو كورده‌كانی ده‌ره‌وه‌‌ی وڵات

 1-5- ماوه‌ی پڕۆژه‌كه

بۆ هێنانه‌دی دووپڕۆژه‌كه  سێ تا چوار مانگ پێویسته، له‌ ئاپریله‌وه تا جولای ئه‌وساڵ 2007.

ئه‌وكارانه‌ی ده‌بێ بكرێ ئه‌وانه‌ن:

ئه‌لف: كۆبوونه‌ی مانگانه‌ی گشتی بۆ ڕاپۆرتی كاره‌كراوه‌كان و كه‌موكوڕییه‌كان

ب: گرتنی كۆنگره‌ی نائاسایی له حیزبه‌كان

پ: خۆرێكوپێك‌كردنی ئه‌و ده‌سته‌و گروپانه‌ی  كه‌ تائێستا ڕێكخراوه‌ی خۆیان دروست نه‌كردووه.‌

ت: له‌دوایی ئه‌و ده‌وره ده‌بێ هه‌مووكاره‌كان كرابن.

1-5-1-  نه‌خشه بۆ هه‌مووكورده‌كانی ده‌ره‌وه‌ی وڵات

ئه‌لف: كۆبوونه‌ی یه‌كه‌م ده‌كرێ له سوید بێ و دوایه وڵاته‌كانی دیكه‌ی سكاندیناڤی و ئه‌وروپا و ئه‌مه‌ریكا و... .

ب: له ناوه‌وه‌ی ڕۆژهه‌لاتی كوردستان ده‌بێ حه‌ولبدرێ به‌ئاشكرا به‌شدار بانگ كرێن.  ده‌بێ له‌ناوه‌ باسه‌كه بڵاو بێته‌وه و بیرورای جه‌ماوه‌ر و تێكۆشه‌رانی مه‌ده‌نی بپرسین.

پ: پێوه‌ندی له‌گه‌‌ڵ ڕێكخراوه‌كانی ئێرانی مافی مرۆڤ و... و ده‌وڵه‌ت و په‌رله‌مانه‌كانی ئه‌وروپا و ئه‌مه‌ریكا و... .

ت:  شوێنێكی دایم بدۆزرێته‌وه بۆ كۆبوونه‌‌وه‌كان و ماڵپه‌ر و...  دامه‌زرێ.

ج: بۆ به‌ڕێوه‌چوونی ئه‌وكارانه پاره‌پێویسته و ده‌سته‌یه‌ك سازبكرێ بۆ دانی پڕۆژه‌‌ی ماڵی. بۆوێنه له كۆبوونه‌وه‌كان خۆراك وخوارده‌مه‌نی و بڵیت بۆ هاتنه‌ژوور بفرۆشرێ، یارمه‌تی له ڕێكخراوه ئه‌وروپایی و ئه‌مه‌ریكاییه‌كان و... وه‌ربگیردرێ. ئه‌و یارمه‌تی‌یانه ده‌بێ به‌ئاشكرا و به‌بێ شه‌رتومه‌رج بن.

 

 گه‌ر بۆچوونێکت هه‌یه‌ ئێره‌ کلیک بکه

تکایه‌ ئیشاره‌ بکه‌ن که‌ په‌یامه‌که‌تان له‌سه‌ر کام بابه‌ته‌

 

مافی بڵاوکردنه‌وه‌ی ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ هه‌ڵوێست پارێزراوه‌ ، به‌‌ هێنانی ناوی سه‌رچاوه‌ که‌ڵک وه‌رگرتن له‌م بابه‌ته‌ ئازاده‌


هه‌ر بابه‌تێک له‌ لایه‌کی دیکه‌ بڵاو بکرێته‌وه‌ له هه‌ڵوێست دا  ئارشیڤ ناکرێت      Copyright © 2004-2006 , www.helwist.com